J ~Jalappewortel, in een Mexicaanse wrap

Ipomoea purga Wenderoth_C.F. Schmidt_Köhler's Medizinal-Pflanzen in naturgetreuen Abbildungen mit kurz erläuterndem Texte_1890
Ipomoea purga Wenderoth_C.F. Schmidt_Köhler’s Medizinal-Pflanzen in naturgetreuen Abbildungen mit kurz erläuterndem Texte_1890

Dat krijg je ervan. Als je het alfabet volgt, kom je vanzelf weer bij de ‘J’ uit. Te exotisch voor groenten die inheems en bekend zijn in Nederland. Het dwingt me op zoek te gaan. Liefst tot op de bodem – nog liever tot ín de aarde. De ‘J’… ik ben gestuit op de van oorsprong Mexicaanse Jalappewortel (uit de stad Jalapa). Een wortel waar ik nog nooit van gehoord heb.  In Het Ayurveda Kookboek wordt deze wortel terloops als ingrediënt genoemd bij een gerecht. Alsof je ‘m in elke supermarkt kan kopen, of tenminste in elke Toko. Dit keer is De Prijsvraag van de Maand dan ook: Wie weet waar je in Nederland Jalappewortel kunt kopen? (dus niet via China)  Mail je antwoord vóór 11 maart a.s. naar prijsvraagapestaartjehetkruidenpaletpuntnl en wie weet win je een gratis proefzakje Marjana Caya (’n reinigingsthee als voorbereiding op de lente, met als hoofdbestanddeel gedroogde gemberwortel). Als ik op internet op zoek ga naar info over Jalappewortel, kom ik niet veel verder dan beschrijvingen in 19e eeuwse oude botanische handboeken. De Ipomoea purga, zijn Latijnse naam, geeft iets van zijn eigenschap weer, namelijk dat je voedsel erdoor versnelt het lichaam verlaat (purgeren). In de vermelding uit de handboeken wordt iets over de smaak gezegd: ‘scherp, bitter, walgelijk, aanhoudend prikkelend’. Eh, hebben we er nog zin in? En toch, als ik er achter kom dat de Jalappewortel familie blijkt te zijn van een bij ons min of meer bekende bloem, weliswaar Valse Jalap genoemd, blijf ik toch nieuwsgierig. Meer poëtische namen voor deze Valse Jalap zijn namelijk Mirabilis Jalapa, Wonder van Peru, Wonderbloem, de Nachtschone of Vier uur klokje. De bloem opent bij de schemering (blijft misschien een ‘schone’ tot in de ‘Nacht’?) en blijkt een heerlijke geur af te geven. Van de Jalappewortel ben ik nog niet helemaal gecharmeerd, maar komend seizoen wil ik dolgraag zo’n Wonderbloem in mijn tuin. En toch hoop ik eind maart ook een stukje van de Jalappewortel in onderstaand gerecht (variant op het recept in bovengenoemd kookboek) te doen!

Ipomoea purga Hayne_F.E. Köhler_Medizinal Pflanzen_1890
Ipomoea purga Hayne_F.E. Köhler_Medizinal Pflanzen_1890

(4 pers.) 500 g (voorgekookte) rode kidneybonen, 1 kleine rode ui, 1 kleine Jalappewortel, 2 el plantaardige olie om in te bakken, 2 el Churna, 1 tl gedroogde tijm, 1 laurierblaadje, 1 tl zeezout

Snij de ui en Jalappewortel heel fijn. Verhit de olie in een koekenpan. Die de ui, Churna, tijm en het laurierblad erbij en laat 1 tot 2 minuten lichtjes bakken. Voeg dan de bonen, jalappewortel en het zout toe. Laat 20 tot 30 minuten sudderen. Serveer in een verwarmde wrap met zure room.

 

Ipomoea purga_bron onbekend
Ipomoea purga_bron onbekend

J ~ Jalap root, in a Mexican wrap
Cut 1 red onion and 1 small Jalap root as finely as possible. Heat 2 tbsp vegetable oil in a frying pan. Add the onion, 2 tbsp Churna, 1 tsp thyme and 1 bay leaf and heat lightly for 1 to 2 minutes. Add 500 g (cooked) red kidney beans, jalappewortel and 1 tsp sea salt. Simmer 20 to 30 minutes. Serve in a heated wrap with sour cream.

 

F ~ Flageolets, ‘gewone’ boontjes in een fluweelzachte soep

Phaseolus vulgaris_E. Blackwell_A curious herbal_1737
Phaseolus vulgaris_E. Blackwell_A curious herbal_1737

Vandaag – al doet de naam ‘Flageolet’ anders vermoeden – een ‘Gewone Boon’ (volgende keer het mysterie van de ‘Grauwe erwt’). Ze vallen namelijk onder het ras Phaseolus vulgaris. Daar behoren de bekende witte, bruine & zwarte boon, de kidney & kievitsboon en de (bonen die als hele peul worden gegeten) sperzieboon, haricot vert & snijboon bij. Dit klinkt overzichtelijk. Als ik op zoek ga naar de botanische naam voor de Flageolet, gaat het me duizelen! Er zijn zóveel rassen van de Gewone Boon en daarop weer zovele variëteiten! Voor het groene flageoletboontje dat je wellicht van de blikjes van Bonduelle kent, kom ik uit op de variant: Phaseolus vulgaris L. subsp. vulgaris var. nanus Aschers ‘Flageolet’ ‘Chevrier Vert’. Dat hij toch een gewone boon is gebleven…. ;-). Bonduelle noemt ze – om de verwarring maar eens groter te maken ‘groene kidneyboon’. Ik laat het even bij de ‘Flageolet’. Het is een boontje dat van oorsprong uit Frankrijk komt. De naam is ontstaan onder invloed van het Frans flageolet [muziekinstrument, fluitje], verkleiningsvorm van oudfrans flageol [fluit] van latijn flabrum [het blazen, waaien (van de wind), oftewel ’t fluitboontje. Ik snap dat de naam mij altijd heeft doen denken aan datgene wat alle bonen veroorzaken, namelijk flatulentie. Wat daartegen te doen is, lees je in de blog over de kikkererwt. De flageolet wordt overigens geplukt voordat hij tot volle rijping is gekomen. Dat maakt hem tot een kleine, licht groene boon, die een heerlijk stevig en romig mondgevoel geeft. Aanrader voor de komende feestdagen!

Phaseolus vulgaris_C.F. Millspaugh_American medicinal plants_1892
Phaseolus vulgaris_C.F. Millspaugh_American medicinal plants_1892

(4 pers.) 500g (biologische ) flageolets (uit blik of glas), 1 grote ui, 500 ml bouillon, 100 ml slagroom, 1 el ghee of olie, 1 tl geel mosterdzaad, 1 el Churna, 1 laurierblad, ½ tl Himalaya zout en versgemalen zwarte peper

Doe de bonen in een vergiet en spoel ze af . Schil en snipper de ui. Verhit de ghee en laat de mosterdzaadjes hierin tot springen komen. Voeg de ui en Churna toe en bak tot de ui een beetje bruin ziet. Doe de bonen, het laurierblad, de bouillon en zout er bij. Dek af en laat 10 minuten op een zacht vuurtje staan. Verwijder de laurier en pureer de bonen met de room tot een fluweelzachte soep. Het wordt extra feestelijk door geroosterde (grofgehakte) hazelnoten erover te strooien bij het serveren en natuurlijk versgemalen peper naar smaak.

Phaseolus vulgaris_J.W. Weinmann_Phyanthoza iconographia_1745
Phaseolus vulgaris_J.W. Weinmann_Phyanthoza iconographia_1745

F ~ Flageolet, ‘ordinary’ beans in a velvety soup
Put 500g (organic) flageolet beans (canned) in a colander and rinse. Peel and chop 1 large onion. Heat 1 tbsp ghee or oil and let 1 tsp yellow mustard seeds come to dance. Add the onion and 1 tbsp Churna. Fry until the onion looks a little brown. Add the beans, 1 bay leaf, 500 ml stock and ½ tsp salt. Cover and simmer for 10 minutes on low heat. Remove the bay leaf and puree the beans with 100 ml whipped cream to a velvety soup. Sprinkle roasted (coarsely chopped) hazelnuts when serving, together with freshly ground black pepper to taste.

H ~ Haricots verts á la Sambal Goreng

(4 pers.) 500 g haricots verts, 1 grote rode ui, 1 Spaanse peper, 1 1/2 el ghee of kokosolie, 1 teentje knoflook, 1 tl gedroogde gemalen galangawortel (Laos) of 1 tl verse geraspte gemberwortel, 1 el ruwe rietsuiker of Javaanse suiker (Goela Djawa), sap en rasp van 1 (biologische) citroen, 150 ml kokosmelk, zout

Haricots verts0

Maak de haricots verts schoon en snij ze in stukjes van ongeveer 4-5 cm. Hak de ui en knoflook fijn. Verwijder de pitjes van de Spaanse peperen snij in heel dunne reepjes. Verhit de ghee of olie en fruit de ui tot hij glazig is. Voeg dan de knoflook, Spaanse peper, laos of gember, citroenrasp, suiker en zout toe. Schep het goed om tot de kruiden beginnen te geuren. Schenk er dan ruim 300 ml water bij en breng het geheel aan de kook. Voeg de haricots verts toe en kook ze in 6-12 min beetgaar.Voeg de kokosmelk toe en breng op smaak met het citroensap. Serveer met witte pandanrijst, gekookte eieren en cassave kroepoek.

 F ~ French green beans Indonesian Style
(Serves 4) 500 g green beans , 1 large red onion, 1 red pepper , 1.5 tbsp ghee or coconut oil , 1 clove garlic, crushed 1 tsp dried galangal ( Laos ) or 1 tsp fresh grated ginger , 1 tablespoon of raw cane sugar or Javanese sugar ( Goela Djawa ) , juice and zest of 1 (organic) lemon, 150 ml coconut milk, salt haricots verts1   Top and tail 500 g green beans and cut them into pieces of 4-5 cm. Chop 1 large red onion and a clove of garlic. Remove the seeds of a chili and cut into very thin slices. Heat 1 1/2 tbsp ghee or oil and fry the onion until caramalized. Add the garlic, chilli , 1 tsp dried galangal or fresh ginger, lemon zest, 1 tbsp raw canesugar and salt. Stir well until the spices become aromatic. Then pour over 300 ml water and bring to the boil. Add the green beans and cook for abouot 6-12 minutes, until tender but still crisp. Add 150 ml coconut milk and season to taste with lemon juice. Serve with white pandan rice , boiled eggs and cassava crackers.