D ~ Doré in een donderende bliksem :-)

Aardappel_J. Gourdon_P. Naudin_Nouvelle iconograhie fourragère_1865-1871_Solanum tuberosum
Solanum tuberosum_J. Gourdon_P. Naudin_Nouvelle iconograhie fourragère_1865-1871

Vandaag ga ik een beetje valsspelen: een groente met een D, die tevens leuk is voor het seizoen waar we in zitten… de Doré. Het is echter een zeer vroeg tot vroeg aardappelras en verkrijgbaar van juni tot september… dus nu helemaal nergens te koop! Toch wring ik me vandaag in deze bocht, omdat het recept perfect is voor deze dagen en je natuurlijk een alternatief kunt vinden voor de heel kruimige aardappel die het vereist. Bijvoorbeeld de Eigenheimer of de Irene – maar die beginnen niet met een D… Ik merk dat ik veel recepten heb verzameld waar een aardappel in is verwerkt: misschien komt dat door mijn grootvader zaliger. Die had een volkstuin in Rotterdam, waar hij het meest plezier beleefde aan het telen van zijn aardappelen en wel, de Doré! Hij moet één van de eersten zijn geweest die deze aardappel in zijn tuintje ging telen, want pas sinds 1947 wordt er handel in gedreven. De aardappel is ontstaan doordat ene I.H. Bierma ging kruisen met verschillende soorten aardappelen en daar in 1939 met de Doré succesvol in slaagde. Toen opa nog leefde weet ik dat er op zijn verjaardag nog vaak lachend gezegd werd, dat hij met ‘een hele school aardappelen’ thuis kwam. Als kind begreep ik de connectie niet van school met aardappelen. Later dacht ik dat dat een bekende oude uitdrukking moet zijn geweest. Als ik nu daarop ga Googlen vind ik niets… waarschijnlijk werd er zo’n beetje de hoeveelheid van een ‘klas’, zo’n 25 à 30 aardappelen, mee bedoeld. Eigenlijk wel een leuke uitdrukking! Mag die in de Van Dale worden opgenomen? Ik weet nog als de dag van gisteren dat ik mijn eerste aardappel mocht rooien: ik kon gewoon niet geloven dat er zoveel mooie, nieuwe ‘klompjes’ uit de grond kwamen. Zou Doré misschien van het Franse ‘d’or’ zijn afgeleid? Ik voelde me namelijk, misschien net als opa destijds, een echte goudgraver!

Zoete bataat_Maria Sybilla Merian_1705_Ipomoea batatas (L.) Poiret
Ipomoea batatas (L.) Poiret_Maria Sybilla Merian_1705

(4-5 pers.) 500g kruimige aardappelen, 500g zoete bataat, 2 rinse appels (bv. goudrenet),  2 uien, 2 el ghee of plantaardige olie, 2 el Churna, 1 tl geel mosterdzaad, ½ tl zout, eventueel 1 el extra mosterd, versgemalen zwarte peper

Schil de aardappelen en bataat en snijd in gelijke stukken. Snij de ui in halve ringen. Verhit de ghee in een ruime pan en voeg de mosterdzaadjes toe. Als ze beginnen te springen voeg je de ui toe. Laat deze fruiten tot ze mooi glazig zijn. De Churna kun je hierbij een laatste minuut meefruiten. Roer de aardappel- en bataatblokjes met het zout er door. Voeg nu net zoveel water toe tot alles ‘net niet’ onder staat en breng aan de kook. Laat voor ongeveer 15-20 minuten stoven met de deksel op de pan. Ondertussen kun je de appels schillen en in blokjes snijden. Voeg ze na 5-10 minuten aan de stoofpan toe. Als de aardappelen gaar zijn schenk je eventueel teveel kookvocht af en hou je dit apart. Maal er flink wat zwarte peper over en stamp het geheel tot een grove puree. Voeg zoveel kookvocht toe tot het lekker smeuïg is. Als je van pittig houdt, voeg je nog wat extra mosterd naar smaak toe. Te serveren met blokjes gerookte tofu.

Appel_J.L.A. Loiseleur-Deslongchamps_herbier général de lámateur_1839-1850_Malus Pumila Miller var. Bronderelle
Malus Pumila Miller var. Bronderelle_J.L.A. Loiseleur-Deslongchamps_herbier général de lámateur_1839-1850

D ~ Doré in a ‘thunderous lightning’ :-)
(Serves 4-5) Peel 500g potatoes (Doré or another floury potato) and 500g sweet potato, cut into equal pieces. Cut 2 onions into rings. Heat 2 tbsp ghee in a large pan and add 1 tsp mustard seeds. When they start to jump, add the onion and fry until they are translucent. Add 2 tbsp Churna together with ½ tsp salt and potato  and stir for a minute. Now add just enough water to cover the potatoes and bring to a boil. Simmer for about 15-20 minutes with the lid on the pan. Meanwhile, you can peel the apples and cut into cubes. Add them after 5-10 minutes. When the potatoes are done, pour off any excess of cooking water, keep this aside. Grind a lot of black pepper and mash the whole into a coarse puree. Add enough cooking liquid until it is nice and smooth. If you like it spicy, add some extra mustard to taste. Serve with diced smoked tofu.

U ~ Ui, een zoet huwelijk met aardappel in een smeuïge curry

Met uien heb ik een dubbele verhouding. Ik gebruik ze – net als velen – graag als smaakmaker. Dit veelzijdige lid van de lookfamilie herbergt vele kwaliteiten: scherp en zoet, een fijne structuur, knapperig en zowel te snipperen als in mooie ringen en halve manen te snijden. Afhankelijk van de soort verschillen ze in scherpte en zoetheid. Bovendien kun je door het bakken de zoetheid ervan nog meer naar voren laten komen (karamelliseren). Als uien rauw of niet lang genoeg gebakken worden geserveerd, dan gaat mijn maag protesteren. Nu ik me een beetje heb verdiept in de Ayurvedische keuken, dan blijkt dat uien, hoewel ze scherp van smaak zijn, toch een verkoelend effect op je spijsvertering hebben. Dat wil zeggen dat ze de vertering verhinderen. Ik beaam dat dus ten volle! Iedereen zit anders in elkaar, dus er zullen ook mensen zijn die op zijn tijd best een rauw uitje kunnen verdragen. Ik gebruik bij voorkeur rode uien omdat ze wat milder zijn. In de Vedische keuken worden bijna alle leden van de lookfamilie zelfs vermeden en vervangen door het kruid asafoetida (familie van de venkel). Dit vanwege vanwege de geur en uitwerking op het lichaam: de loken schijnen een enorme hartstocht bij zich te dragen die je balans kunnen verstoren. In de Ayurvedische keuken daarentegen worden de medicinale eigenschappen dan weer hoog aangeslagen. Genoeg reden dus voor een haat-liefde-verhouding :-)

Title: Tab XXII Source: Chromolithograph plate, Album Benary, Vol VI, Benary,Ernst (1819-1893) 1879. Description: A Chromolithograph plate of Onion varieties taken from the Album Benary. The Album contains 28 colour plates in total of vegetable varieties by Ernst Benary which are named in the accompanying page in German, English, French and Russian. Date: 1879
Allium cepa_Ernst Benary_1879

(4 pers.) 2 grote rode uien, 2 teentjes knoflook, 750g iets kruimige aardappelen, 100g verse doperwten, 2 el ghee of olie, 2 tl mosterdzaad,, 2 tl vers geraspte gemberwortel, 2 el Churna*,  2 el gehakte verse munt

Snij de uien overlangs zodat je halve maantjes krijgt. De knoflook kun je snipperen of persen. Schil de aardappel en snij in grove stukken. Verhit de ghee of olie in een grote pan en laat de mosterdzaadjes erin bakken tot ze gaan poffen. Voeg de ui, knoflook en gember toe. Bak lang genoeg tot de uien mooi glazig zijn. Roer Churna* en aardappelblokjes er door tot alles goed gemengd is. Voeg zoveel water toe dat de aardappelen in een klein laagje water staan. Net genoeg dat ze gaar worden en straks toch alle vocht door het mengsel is opgenomen.Ongeveer 15-20 minuten afgedekt laten koken. Voeg de erwtjes in de laatste 3-5 minuten toe. Vlak voor het serveren voeg je de fijngehakte munt toe. Heerlijk met een yoghurt-raïta.

U ~ Onion, a sweet marriage with potato in a creamy curry
Cut 2 large red onions lengthwise so you get half moonparts and chop or press  2 cloves of garlic. Peel 750g floury potatoes and cut into large cubes. Heat 2 tbsp ghee or oil in a large pan and fry 1 tsp mustard seeds until they start popping. Add the onion, garlic and 2 tsp freshly grated ginger. Cook the onions slowly until they are nicely caramelized. Add 2 tbsp Churna* and the potatoes. Stir well for a minute. Add as much water that the potatoes will get done, but not too much so the water will be vaporized at the end. Cook with a lid for about 15-20 minutes . Add the peas in the last 3-5 minutes. Just before serving, add 2 tbsp chopped mint. Delicious with a yogurt raita.

D ~ Doperwten in een Lentecouscous met Geitenkaas

(4 pers.) 250 g couscous, 350 ml bouillon, sap en rasp van 1 (biologische) citroen, 1 tl gemalen komijn, 2 tl gemalen geelwortel, 1 tl zoetstof (bv. fructose of ruwe rietsuiker) 400 g verse doperwtjes, 150 g gedroogde abrikoos in stukjes gesneden, 1/2 bosje peterselie en 1/2 bosje munt fijngesneden, 1 tl mosterdzaad, 1 teentje knoflook geraspt of geperst, 4 el extra vierge olijfolie, 150 g zachte geitenkaas, zout, versgemalen zwarte peper

Doperwten
Pisum sativum convar. medullare of convar. glaucospermum

Meng de bouillon, het citroensap, komijn, geelwortel en 1/2 tl zout in een pan. Breng het geheel aan de kook en roer de couscous erdoor. Zet het vuur af en laat afgedekt minstens 10 minuten staan. Kook de doperwtjes in 4 minuten beetgaar. Verwarm de olie met het mosterdzaad. Als de zaadjes gaan knetteren, voeg je de knoflook, citroensap- en rasp en abrikoos toe. Even verwarmen. Schep in een grote schaal de couscous, doperwtjes, het oliemengsel en de kruiden door elkaar. Breng op smaak met peper en zout. Verkruimel de geitenkaas er over en serveer warm of afgekoeld tot kamertemperatuur.

P ~ Peas in a vibrant springtime-like Couscous Salad
(Serves 4) Add 350 ml vegetable stock, juice of 1 (biological) lemon, 1 tsp ground cumin, 2 tsps ground turmeric, 1 tsp sweetener (e.g. fructose or raw cane sugar) and 1/2 tsp salt in a large saucepan. Bring to a boil and add 250 g couscous. Turn off the heat and leave covered for at least 10 minutes. Cook 400 g fresh peas until al dente in 4 minutes. Heat 4 tbsps extra virgin olive oil with 1 tsp mustard seeds. Once the seeds start to splutter, add 1 clove crushed garlic,  1 tbsp lemon zest and 150 g dried apricots, snipped. Fry for 2 minutes, contstantly stirring. Place the couscous in a large bowl, add peas, the oilmixture,  3 tbsps chopped parsley and 3 tbsps chopped mint. Season with salt and freshly ground black pepper. Serve warm or at room temperature with 150 g soft goat’s cheese crumbled on top.