P ~ Peultjes of de echte suikerkrakers

Pisum sativum L._O.W. Thomé_Flora von Deutschland Österreich und der Schweiz_1885
Pisum sativum L._O.W. Thomé_Flora von Deutschland Österreich und der Schweiz_1885

Sugar snaps blijken een tussenvorm van de welbekende peultjes en de doperwt, ontdek ik bij een collega-blogger. Misschien niet de èchte peul bij de P,  maar bij sugar snaps eet je ook de vrucht (de peul) en niet de zaden (doperwt). Als je overigens de Nederlandse naam zou noemen – ‘suikererwt’ – zou menigeen verbaasd kijken. ‘Eten we vanavond suikererwten?’ Eigenlijk is het ook pas sinds we groenten zijn gaan wokken, dat ze de naam sugar snaps eer aan doen. Ik herinner me de grijsgroene weeïge peultjes met nootmuskaat en een klontje boter. Niets zoets meer aan. Ze werden vroeger, net als spruiten, behoorlijk lang doorgekookt. ‘Snap’ staat voor ‘iets met een scherp of krakend geluid’ en dat doen de peultjes inderdaad op een plezierige manier in je mond zodra je er op bijt. Hoe korter je ze verhit en hoe verser ze zijn, hoe zoeter. Echte ‘suikerkrakers’. Overigens wordt er wel gezegd dat je ze rauw kunt eten. In de Ayurvedische traditie is dit niet zo gebruikelijk vanwege de minder makkelijke vertering. Daarbij  geeft het Voedingscentrum aan dat verhitten nodig is om de giftige stof lectine, die alle peulvruchten in meerdere of mindere mate bevatten, af te breken. Een enkel rauw peultje of erwtje zal vast geen kwaad kunnen, maar om er een volledige salade van te maken, liever niet. Op de Seizoenskalender van Seasons, die al heel wat jaren in de deur van mijn keukenkastje hangt, zijn peultjes in mei en juni verkrijgbaar. Ook een actuele kalender van onze Zuiderburen geeft dit aan. Waarom kom ik dan afgelopen week peultjes uit Zimbabwe tegen in mijn supermarkt? Ben ik te vroeg? Wanneer en waar is de oogst van Nederland te koop? In juni en juli nog eens in de schappen kijken. Dit jaar heb ik zelf geen erwten gezaaid. Volgend jaar weer peulen telen, want ze zijn heerlijk!

Pisum sativum L._P. Bulliard_Flora Parisiensis_1776-1781
Pisum sativum L._P. Bulliard_Flora Parisiensis_1776-1781

(2 pers.) 150 g peultjes of sugar snaps, 1 rode paprika, 1 grote ui, 1 teen geraspte knoflook, 1 el geraspte verse gemberwortel, 2 tl Churna, 1 el ghee of plantaardige olie, 1 el zoete sojasaus

Pel de ui en snij in dunne ringen. Snij de paprika in reepjes. Verwijder de topjes en eventuele draden van de peultjes. Verhit de ghee of of olie en voeg de ui met de Churna toe. Bak de ui goudgeel. Voeg de gember en paprika toe. Roerbak zo’n 4 à 6 minuten. De peultjes en knoflook de laatste 2 minuten mee bakken tot de peultjes heldergroen zijn. Sojasaus, ruwe rietsuiker, zout en versgemalen zwarte peper naar smaak toevoegen. Scheutje water erbij en samen goed doorroeren. Direct serveren. Een feestmaal met pandanrijst, cassave kroepoek en een gekookt eitje.

Pisum sativum L._B.A. Auerswald, E.A. Roßmäßler_Botanische Unterhaltungen zum Verständniß der heimathlichen Flora_1858
Pisum sativum L._B.A. Auerswald, E.A. Roßmäßler_Botanische Unterhaltungen zum Verständniß der heimathlichen Flora_1858

P ~ Pea pods or the real sugar snap peas
(Serves 2) Peel 1 large onion and cut into thin rings. Cut 1 red pepper into strips. Sever the top of 150g pea pods and pull off the tough string that runs along the length of the pod.. Heat 1 tbsp ghee or vegetable oil and add the onion with 2 tsp Churna. Fry the onion until golden. Add 1 tbsp freshly grated ginger and the pepperstrips. Stir-fry about 4 to 6 minutes. Add pea pods and 1 clove grated garlic the last 2 minutes . Season with some soy sauce, raw cane sugar, salt and freshly ground black pepper. Pour 2 or 3 tbsp water with it. Stir well and serve immediately. A feast with pandan rice, cassava crackers and a boiled egg.

Advertenties

G ~ Grauwe erwt in een kleurrijke pot

Pisum sativum var. arvense L_J. Sibthrop_J.E. Smith_Flora Graeca_1830
Pisum sativum var. arvense L_J. Sibthrop_J.E. Smith_Flora Graeca_1830

Het ‘Grauwe erwt-mysterie’! Voorlopig de laatste in deze serie over de peulvruchten. Mijn grootste verwarring was die van de grauwe erwt, waarvan ik dacht dat die hetzelfde was als de kikkererwt. Nu heb ik ontdekt dat je de erwt onder kunt brengen onder de naam Pisum Sativum – met duizenden cultivars! -maar de kikkererwt ís de Cicer Arietinum, en maakt dus helemaal geen deel uit van ‘het Geslacht der Erwten’. Nog even voor de volledigheid: de boon heeft allerlei varianten onder de naam Phaseolus vulgaris. De grauwe erwt is een Pisum Sativum var. arvense L. Net als de vale erwt! Dat is een andere naam voor wat wij als kapucijner kennen, die op Wikipedia helaas ook grauwe erwt wordt genoemd… Op de site van De Bolster, een fijne groothandel in biologische zaden, wordt de grauwe erwt als ‘Capucijner Rozijnerwt’ verkocht en de kapucijner als ‘Capucijner Blauwschokker’. Inderdaad is een gebruikelijke andere naam voor grauwe erwt ‘rozijnerwt’ en de kapucijner kent een heleboel alternatieve namen als ‘blauwschokker’, ‘schokkererwt’, ‘velderwt’, ‘tuinerwt’, ‘raasdonder’, ‘grauwe gans’ (Texel) en de eerder genoemde ‘vale erwt’. De bloemen van beide erwtplanten zijn paars, maar de peul van de kapucijner is blauw/paars, terwijl die van de grauwe erwt groen is. Bovendien kan de plant van de kapucijner wel 1,5 – 2 m worden (rijstype) en haalt de grauwe erwt een maximale hoogte van 0,70 m (stamtype). Gedroogd zien kapucijners (licht- tot donkerbruin) er grappig genoeg een stuk grauwer -oftewel valer!- uit dan grauwe erwten (roodbruin). Wat mij betreft mysterie opgelost! Mocht je nog een leuk weetje hebben over de verschillen (in smaak en structuur bijvoorbeeld) of blijk ik het nog niet bij het rechte eind te hebben, dan hoor ik dat graag! 2016 is niet toevallig door de Verenigde Naties bestempeld tot Jaar van de Peulvruchten: alle blogvolgers een (peul)vruchtbaar jaar gewenst :-)

Pisum sativum var. arvense L_P.J.F. Turpin_Dictionnaire des sciences naturelles_Plates Botanique_1816-1830
Pisum sativum var. arvense L_P.J.F. Turpin_Dictionnaire des sciences naturelles_Plates Botanique_1816-1830

(4 pers.) 300 g droge grauwe erwten, 150 g blanke rozijnen, 2 grote uien, 200 g rooktofu, 2 el ghee of olie, 2 el Churna, eventueel ½ tl ‘smoked’ paprikapoeder, zout en versgemalen peper

Was de erwten en zet ze een nacht in de week. Al naargelang je smaak – al dente of doorgekookt – laat je de erwten zo’n 1,5 – 3 uur koken. Het laatste half uur kook je de rozijnen mee. Dan kun je de ui in ringen snijden. Verhit 1 el ghee en aromatiseer de Churna. Voeg de uienringen toe en laat deze zo lang bakken dat ze lichtjes bruin en zacht zijn. Hou apart en verhit de overige ghee om de rooktofu in blokjes krokant te bakken. Voeg de uienringen en de tofu bij de gare erwten. Serveer dit met één of meerdere ingrediënten die je nog in huis hebt: mosterd, augurken, zilveruitjes, piccalilly en balsamico azijn. Met een extra klont roomboter en bruine basterdsuiker óf met azijn en stroop benadert deze maaltijd een paar oude streekgerechten uit Friesland.

Pisum sativum var. arvense L_J. Gourdon_P. Naudin_Nouvelle iconographie fourragère_1865-1871
Pisum sativum var. arvense L_J. Gourdon_P. Naudin_Nouvelle iconographie fourragère_1865-1871

G ~ Grey peas in a colourfull dish with golden raisins
Wash 300 g dried grey peas and soak them overnight. Depending on your taste – al dente or cooked – cook the peas for 1,5 – 3 hours. The last half hour boil with 150 g golden raisins. Cut 2 large onions into rings. Heat 1 tbsp of ghee or oil and flavor 2 tbsp Churna (and ½ tsp ‘smoked’ paprika if you prefer) Add the onion so they become lightly brown and soft. Keep separate and heat another tbsp ghee for frying 200 g smoked tofu, cubed. Add the onion and tofu to the cooked peas. Serve with one or more ingredients you have at home: mustard, gherkins, pickled onions, pickles and balsamic vinegar. With an extra lump of butter and brown sugar or with vinegar and syrup this meal approaches some traditional dishes from Friesland.

E ~ Erwt, kekers in een Chana Dal Soep

Erwt_Kikker-_ Giorgio Bonelli_Hortus Romanus juxta systema tournefortianum_1783-1816_Cicer arietinum
Cicer arietinum_ Giorgio Bonelli_Hortus Romanus juxta systema tournefortianum_1783-1816

Mijn moeder stopt me af en toe een kilo gedroogde bonen of erwten toe. Zo ook een keer een zak ‘grauwe erwten’. Hoewel dit waarschijnlijk (natuurlijk!) liefdevol bedoeld was, dacht ik toch even, “Nou ja, zeg!” Toen ik ging Googlen heb ik dat destijds niet zorgvuldig gedaan… ik was namelijk in de veronderstelling dat de grauwe erwt, een andere naam voor kikkererwt was. Vandaag heb ik eens uitgezocht, hoe het zit met al die verschillende soorten erwten. Een begin is gemaakt met deze site, waar ik mijn verwarring met de grauwe erwt begrijp. Ik lees dat keker, de oorspronkelijke Nederlandse naam voor kikkererwt, is afgeleid van het Latijnse ‘cicer(a)’ (Cicer Arietinum) Dat betekent ‘grauwe erwt’. En toen werd ‘keker’ verhaspeld met ‘keker-erwt’, dat werd ‘kikker-erwt’, te vertalen als ‘grauwe erwt-erwt’, tja… In de Ayurvedische keuken zie je het gebruik van erwten en bonen (oftewel peulvruchten) veelvuldig terug, omdat ze veel eiwitten, ijzer, B-vitamines en mineralen bevatten. De ‘andere’ kant, namelijk gasvorming, wordt ook benoemd. Daar is met voldoende laten weken, goed doorkoken, schuim op het kookvocht verwijderen, verwarmende kruiden en een slimme combinatie met andere groenten echter veel te voorkomen. Ik heb eens ergens gelezen dat iemand behoefte had, om op de verpakking van verschillende gedroogde peulvruchten de graad van gasvorming aan te geven ;-). Maar iedereen reageert verschillend, dus probeer zelf uit welke voor jou het meest geschikt zijn. Hieronder een recept met Chana dal, dat is Indiaas voor ‘gespleten kikkererwten’. ‘Chana’ staat voor kikkererwt en ‘dal’ betekent letterlijk ‘gespleten, open, gebroken’. Onder dal, dahl, daal of dhal worden ook vele gerechten verstaan, die als basis gespleten erwten, bonen of linzen hebben. Het mysterie van de grauwe erwt is nog niet opgelost, dat komt in de G-blog. En o ja, er bestaan verschillende soorten kikkererwten, maar ik wil aan de kook, dus dat lees je hier!

Cicer arietinum_J. Sibthrop_J.e. Smith_Flora Graeca_1833
Cicer arietinum_J. Sibthrop_J.e. Smith_Flora Graeca_1833

(4 pers.) 180g droge gespleten kikkererwten, 750 ml bouillon, 1 el zonnebloemolie, 1 tl zwart mosterdzaad, 1 el rijstsiroop (of andere zoete siroop), 1 el citroensap, 2 el Churna, 1 tl zout, naar keuze een stukje hete groene peper en extra korianderpoeder.

Was, week en kook de erwten voldoende, zoals beschreven hierboven. Als je minder gevoelig bent voor gasvorming, kun je de droge erwten direct in de bouillon koken, afhankelijk van de soort zo’n 45 minuten tot 1½ uur.Verhit in een kleine steelpan de zonnebloemolie en voeg de mosterdzaadjes toe.. Als ze beginnen te springen doe je dit (voorzichtig!) bij de gekookte erwten. De rest van de ingrediënten kunnen in de steelpan. Meng en verwarm dit zo’n 10 minuten en voeg als laatste toe. Te serveren met (Indiaas) brood en een extra groentegerecht.

Citrus medica L. _E. Mulsant_E. Verreaux_Histoire naturelle des oiseaux-mouches_1877
Citrus medica L. _E. Mulsant_E. Verreaux_Histoire naturelle des oiseaux-mouches_1877

C ~ Chick peas in a Chana dal soup
(Serves 4) Wash, soak and cook 180g dried split Chick peas (Chana dal) as sufficient as you can. If you are less prone to flatulence, you can directly use the dry peas to cook in 750 ml vegetable stock. Depending on the species bring to a boil for about 45 minutes to 1½ hour. Heat 1 tbsp sunflower oil in a small saucepan and add 1 tsp black mustard seeds. If they start to jump, you add this (carefully!) to the cooked peas. Heat in the saucepan 1 tbsp rice syrup (or other sweet syrup), 1 tbsp lemon juice, 2 tbsp Churna, 1 tsp sea salt, optionally a little hot green pepper and extra coriander powder. Mix and heat for about 10 minutes. Add this to the Chana dal. Serve with (Indian) bread and an extra vegetable dish.

D ~ Doperwten in een Lentecouscous met Geitenkaas

(4 pers.) 250 g couscous, 350 ml bouillon, sap en rasp van 1 (biologische) citroen, 1 tl gemalen komijn, 2 tl gemalen geelwortel, 1 tl zoetstof (bv. fructose of ruwe rietsuiker) 400 g verse doperwtjes, 150 g gedroogde abrikoos in stukjes gesneden, 1/2 bosje peterselie en 1/2 bosje munt fijngesneden, 1 tl mosterdzaad, 1 teentje knoflook geraspt of geperst, 4 el extra vierge olijfolie, 150 g zachte geitenkaas, zout, versgemalen zwarte peper

Doperwten
Pisum sativum convar. medullare of convar. glaucospermum

Meng de bouillon, het citroensap, komijn, geelwortel en 1/2 tl zout in een pan. Breng het geheel aan de kook en roer de couscous erdoor. Zet het vuur af en laat afgedekt minstens 10 minuten staan. Kook de doperwtjes in 4 minuten beetgaar. Verwarm de olie met het mosterdzaad. Als de zaadjes gaan knetteren, voeg je de knoflook, citroensap- en rasp en abrikoos toe. Even verwarmen. Schep in een grote schaal de couscous, doperwtjes, het oliemengsel en de kruiden door elkaar. Breng op smaak met peper en zout. Verkruimel de geitenkaas er over en serveer warm of afgekoeld tot kamertemperatuur.

P ~ Peas in a vibrant springtime-like Couscous Salad
(Serves 4) Add 350 ml vegetable stock, juice of 1 (biological) lemon, 1 tsp ground cumin, 2 tsps ground turmeric, 1 tsp sweetener (e.g. fructose or raw cane sugar) and 1/2 tsp salt in a large saucepan. Bring to a boil and add 250 g couscous. Turn off the heat and leave covered for at least 10 minutes. Cook 400 g fresh peas until al dente in 4 minutes. Heat 4 tbsps extra virgin olive oil with 1 tsp mustard seeds. Once the seeds start to splutter, add 1 clove crushed garlic,  1 tbsp lemon zest and 150 g dried apricots, snipped. Fry for 2 minutes, contstantly stirring. Place the couscous in a large bowl, add peas, the oilmixture,  3 tbsps chopped parsley and 3 tbsps chopped mint. Season with salt and freshly ground black pepper. Serve warm or at room temperature with 150 g soft goat’s cheese crumbled on top.