P ~ Peultjes of de echte suikerkrakers

Pisum sativum L._O.W. Thomé_Flora von Deutschland Österreich und der Schweiz_1885
Pisum sativum L._O.W. Thomé_Flora von Deutschland Österreich und der Schweiz_1885

Sugar snaps blijken een tussenvorm van de welbekende peultjes en de doperwt, ontdek ik bij een collega-blogger. Misschien niet de èchte peul bij de P,  maar bij sugar snaps eet je ook de vrucht (de peul) en niet de zaden (doperwt). Als je overigens de Nederlandse naam zou noemen – ‘suikererwt’ – zou menigeen verbaasd kijken. ‘Eten we vanavond suikererwten?’ Eigenlijk is het ook pas sinds we groenten zijn gaan wokken, dat ze de naam sugar snaps eer aan doen. Ik herinner me de grijsgroene weeïge peultjes met nootmuskaat en een klontje boter. Niets zoets meer aan. Ze werden vroeger, net als spruiten, behoorlijk lang doorgekookt. ‘Snap’ staat voor ‘iets met een scherp of krakend geluid’ en dat doen de peultjes inderdaad op een plezierige manier in je mond zodra je er op bijt. Hoe korter je ze verhit en hoe verser ze zijn, hoe zoeter. Echte ‘suikerkrakers’. Overigens wordt er wel gezegd dat je ze rauw kunt eten. In de Ayurvedische traditie is dit niet zo gebruikelijk vanwege de minder makkelijke vertering. Daarbij  geeft het Voedingscentrum aan dat verhitten nodig is om de giftige stof lectine, die alle peulvruchten in meerdere of mindere mate bevatten, af te breken. Een enkel rauw peultje of erwtje zal vast geen kwaad kunnen, maar om er een volledige salade van te maken, liever niet. Op de Seizoenskalender van Seasons, die al heel wat jaren in de deur van mijn keukenkastje hangt, zijn peultjes in mei en juni verkrijgbaar. Ook een actuele kalender van onze Zuiderburen geeft dit aan. Waarom kom ik dan afgelopen week peultjes uit Zimbabwe tegen in mijn supermarkt? Ben ik te vroeg? Wanneer en waar is de oogst van Nederland te koop? In juni en juli nog eens in de schappen kijken. Dit jaar heb ik zelf geen erwten gezaaid. Volgend jaar weer peulen telen, want ze zijn heerlijk!

Pisum sativum L._P. Bulliard_Flora Parisiensis_1776-1781
Pisum sativum L._P. Bulliard_Flora Parisiensis_1776-1781

(2 pers.) 150 g peultjes of sugar snaps, 1 rode paprika, 1 grote ui, 1 teen geraspte knoflook, 1 el geraspte verse gemberwortel, 2 tl Churna, 1 el ghee of plantaardige olie, 1 el zoete sojasaus

Pel de ui en snij in dunne ringen. Snij de paprika in reepjes. Verwijder de topjes en eventuele draden van de peultjes. Verhit de ghee of of olie en voeg de ui met de Churna toe. Bak de ui goudgeel. Voeg de gember en paprika toe. Roerbak zo’n 4 à 6 minuten. De peultjes en knoflook de laatste 2 minuten mee bakken tot de peultjes heldergroen zijn. Sojasaus, ruwe rietsuiker, zout en versgemalen zwarte peper naar smaak toevoegen. Scheutje water erbij en samen goed doorroeren. Direct serveren. Een feestmaal met pandanrijst, cassave kroepoek en een gekookt eitje.

Pisum sativum L._B.A. Auerswald, E.A. Roßmäßler_Botanische Unterhaltungen zum Verständniß der heimathlichen Flora_1858
Pisum sativum L._B.A. Auerswald, E.A. Roßmäßler_Botanische Unterhaltungen zum Verständniß der heimathlichen Flora_1858

P ~ Pea pods or the real sugar snap peas
(Serves 2) Peel 1 large onion and cut into thin rings. Cut 1 red pepper into strips. Sever the top of 150g pea pods and pull off the tough string that runs along the length of the pod.. Heat 1 tbsp ghee or vegetable oil and add the onion with 2 tsp Churna. Fry the onion until golden. Add 1 tbsp freshly grated ginger and the pepperstrips. Stir-fry about 4 to 6 minutes. Add pea pods and 1 clove grated garlic the last 2 minutes . Season with some soy sauce, raw cane sugar, salt and freshly ground black pepper. Pour 2 or 3 tbsp water with it. Stir well and serve immediately. A feast with pandan rice, cassava crackers and a boiled egg.

E ~ Erwt, kekers in een Chana Dal Soep

Erwt_Kikker-_ Giorgio Bonelli_Hortus Romanus juxta systema tournefortianum_1783-1816_Cicer arietinum
Cicer arietinum_ Giorgio Bonelli_Hortus Romanus juxta systema tournefortianum_1783-1816

Mijn moeder stopt me af en toe een kilo gedroogde bonen of erwten toe. Zo ook een keer een zak ‘grauwe erwten’. Hoewel dit waarschijnlijk (natuurlijk!) liefdevol bedoeld was, dacht ik toch even, “Nou ja, zeg!” Toen ik ging Googlen heb ik dat destijds niet zorgvuldig gedaan… ik was namelijk in de veronderstelling dat de grauwe erwt, een andere naam voor kikkererwt was. Vandaag heb ik eens uitgezocht, hoe het zit met al die verschillende soorten erwten. Een begin is gemaakt met deze site, waar ik mijn verwarring met de grauwe erwt begrijp. Ik lees dat keker, de oorspronkelijke Nederlandse naam voor kikkererwt, is afgeleid van het Latijnse ‘cicer(a)’ (Cicer Arietinum) Dat betekent ‘grauwe erwt’. En toen werd ‘keker’ verhaspeld met ‘keker-erwt’, dat werd ‘kikker-erwt’, te vertalen als ‘grauwe erwt-erwt’, tja… In de Ayurvedische keuken zie je het gebruik van erwten en bonen (oftewel peulvruchten) veelvuldig terug, omdat ze veel eiwitten, ijzer, B-vitamines en mineralen bevatten. De ‘andere’ kant, namelijk gasvorming, wordt ook benoemd. Daar is met voldoende laten weken, goed doorkoken, schuim op het kookvocht verwijderen, verwarmende kruiden en een slimme combinatie met andere groenten echter veel te voorkomen. Ik heb eens ergens gelezen dat iemand behoefte had, om op de verpakking van verschillende gedroogde peulvruchten de graad van gasvorming aan te geven ;-). Maar iedereen reageert verschillend, dus probeer zelf uit welke voor jou het meest geschikt zijn. Hieronder een recept met Chana dal, dat is Indiaas voor ‘gespleten kikkererwten’. ‘Chana’ staat voor kikkererwt en ‘dal’ betekent letterlijk ‘gespleten, open, gebroken’. Onder dal, dahl, daal of dhal worden ook vele gerechten verstaan, die als basis gespleten erwten, bonen of linzen hebben. Het mysterie van de grauwe erwt is nog niet opgelost, dat komt in de G-blog. En o ja, er bestaan verschillende soorten kikkererwten, maar ik wil aan de kook, dus dat lees je hier!

Cicer arietinum_J. Sibthrop_J.e. Smith_Flora Graeca_1833
Cicer arietinum_J. Sibthrop_J.e. Smith_Flora Graeca_1833

(4 pers.) 180g droge gespleten kikkererwten, 750 ml bouillon, 1 el zonnebloemolie, 1 tl zwart mosterdzaad, 1 el rijstsiroop (of andere zoete siroop), 1 el citroensap, 2 el Churna, 1 tl zout, naar keuze een stukje hete groene peper en extra korianderpoeder.

Was, week en kook de erwten voldoende, zoals beschreven hierboven. Als je minder gevoelig bent voor gasvorming, kun je de droge erwten direct in de bouillon koken, afhankelijk van de soort zo’n 45 minuten tot 1½ uur.Verhit in een kleine steelpan de zonnebloemolie en voeg de mosterdzaadjes toe.. Als ze beginnen te springen doe je dit (voorzichtig!) bij de gekookte erwten. De rest van de ingrediënten kunnen in de steelpan. Meng en verwarm dit zo’n 10 minuten en voeg als laatste toe. Te serveren met (Indiaas) brood en een extra groentegerecht.

Citrus medica L. _E. Mulsant_E. Verreaux_Histoire naturelle des oiseaux-mouches_1877
Citrus medica L. _E. Mulsant_E. Verreaux_Histoire naturelle des oiseaux-mouches_1877

C ~ Chick peas in a Chana dal soup
(Serves 4) Wash, soak and cook 180g dried split Chick peas (Chana dal) as sufficient as you can. If you are less prone to flatulence, you can directly use the dry peas to cook in 750 ml vegetable stock. Depending on the species bring to a boil for about 45 minutes to 1½ hour. Heat 1 tbsp sunflower oil in a small saucepan and add 1 tsp black mustard seeds. If they start to jump, you add this (carefully!) to the cooked peas. Heat in the saucepan 1 tbsp rice syrup (or other sweet syrup), 1 tbsp lemon juice, 2 tbsp Churna, 1 tsp sea salt, optionally a little hot green pepper and extra coriander powder. Mix and heat for about 10 minutes. Add this to the Chana dal. Serve with (Indian) bread and an extra vegetable dish.

S ~ Snijbiet bereidt als Aloo Saag :-)

Vandaag maak ik de kring rond van enkele bijzondere soorten in de ‘familie der amaranten’. Twee weken geleden begonnen met een recept met quinoa (zaad), vorige week met rode biet (wortel) en nu volgt de snijbiet (blad). Doet me er meteen aan denken, wat was er eigenlijk eerst het zaad of de plant? Het ei of de kip? Wie het weet mag het zeggen… :-). Hoewel ik van de rode biet ook het mooie, roodgeaderde blad gebruikwordt snijbiet echt als een bladgewas gezien.  De smaak heeft wat weg van spinazie en het aardse van de rode biet komt er ook in terug. Sommige mensen kennen het onder de naam warmoes, die vooral de soort met dikke bladstelen bedoeld. Bij mijn onderzoek naar de snijbiet, zie ik dat de bladstelen wel als asperges worden gegeten. Dat moet ik als Limburgse natuurlijk een keer uitproberen, echter niet vandaag.

Beta vulgaris subsp. vulgaris var. cicla_Puffer_Annette Winkelmolen_2004
Beta vulgaris subsp. vulgaris var. cicla_Puffer_Annette Winkelmolen_2004

De eerste keer dat ik snijbiet ergens geteeld zag, was zo’n tien jaar geleden in de Botanische Tuinen van Utrecht: fascinerend knalrode en -gele stengels, waar het licht als glas-in-lood doorheen scheen. Voor mijn theaterproject ‘De aard van het Beestje‘ heb ik daar destijds foto’s van gemaakt. Grappig genoeg wist ik toen niet dat het hier om snijbiet ging, dat realiseerde ik me nu pas :-).

(4 pers.) 600g snijbiet, 700g iets kruimige aardappelen, 1,5 el Churna*, 1 el grove mosterd, 2 el bloem, 200 ml yoghurt, 2 el ghee of olie, zout en versgemalen zwarte peper

Beta vulgaris subsp. vulgaris var. cicla_frogs_Annette Winkelmolen_2004
Beta vulgaris subsp. vulgaris var. cicla_frogs_Annette Winkelmolen_2004

Schil de aardappels en snij in blokjes. Was de snijbiet, snij het blad in repen. en de stelen in kleine stukjes. Verhit de ghee in een braadpan en voeg de Churna* toe. Even laten aromatiseren en dan de aardappels, de ‘steelstukjes’, mosterd en 300 ml water in pan schenken. Afgedekt 20 min. stoven. Na 15 minuten het blad toevoegen. Roer 2 el water met de bloem tot een glad papje en meng met de yoghurt. Dit mengsel door de aardappels scheppen en 1 minuut zachtjes mee verwarmen. op smaak brengen met zout en peper. Lekker met een pittige mangochutney en naan (Indiaas brood).

Beta vulgaris subsp. vulgaris var. cicla_Annette Winkelmolen_2004
Beta vulgaris subsp. vulgaris var. cicla_frog_Annette Winkelmolen_2004

S ~ Swiss chard, prepared as Aloo Saag prepared :-)
(Serves 4) Peel 700g potatoes and cut into cubes. Wash 600g Swiss chard, cut the leaves into strips and the stems into small pieces. Heat 2 tbsp ghee in a frying pan and add 1½ tbsp Churna*. Let it flavor and add the potatoes, “stempieces”, 1 tbsp coarse mustard and 300 ml water in saucepan. Stew covered for 20 min. After 15 minutes, add the chardleaves. Mix 2 tbsp water with 2 tbsp flour until you get a smooth paste. Stir with 200 ml yoghurt. Add to the potatoes gently simmer for 1 minute. Season with salt and pepper. Delicious with a spicy mango chutney and naan (Indian bread).