G ~ Grauwe erwt in een kleurrijke pot

Pisum sativum var. arvense L_J. Sibthrop_J.E. Smith_Flora Graeca_1830
Pisum sativum var. arvense L_J. Sibthrop_J.E. Smith_Flora Graeca_1830

Het ‘Grauwe erwt-mysterie’! Voorlopig de laatste in deze serie over de peulvruchten. Mijn grootste verwarring was die van de grauwe erwt, waarvan ik dacht dat die hetzelfde was als de kikkererwt. Nu heb ik ontdekt dat je de erwt onder kunt brengen onder de naam Pisum Sativum – met duizenden cultivars! -maar de kikkererwt ís de Cicer Arietinum, en maakt dus helemaal geen deel uit van ‘het Geslacht der Erwten’. Nog even voor de volledigheid: de boon heeft allerlei varianten onder de naam Phaseolus vulgaris. De grauwe erwt is een Pisum Sativum var. arvense L. Net als de vale erwt! Dat is een andere naam voor wat wij als kapucijner kennen, die op Wikipedia helaas ook grauwe erwt wordt genoemd… Op de site van De Bolster, een fijne groothandel in biologische zaden, wordt de grauwe erwt als ‘Capucijner Rozijnerwt’ verkocht en de kapucijner als ‘Capucijner Blauwschokker’. Inderdaad is een gebruikelijke andere naam voor grauwe erwt ‘rozijnerwt’ en de kapucijner kent een heleboel alternatieve namen als ‘blauwschokker’, ‘schokkererwt’, ‘velderwt’, ‘tuinerwt’, ‘raasdonder’, ‘grauwe gans’ (Texel) en de eerder genoemde ‘vale erwt’. De bloemen van beide erwtplanten zijn paars, maar de peul van de kapucijner is blauw/paars, terwijl die van de grauwe erwt groen is. Bovendien kan de plant van de kapucijner wel 1,5 – 2 m worden (rijstype) en haalt de grauwe erwt een maximale hoogte van 0,70 m (stamtype). Gedroogd zien kapucijners (licht- tot donkerbruin) er grappig genoeg een stuk grauwer -oftewel valer!- uit dan grauwe erwten (roodbruin). Wat mij betreft mysterie opgelost! Mocht je nog een leuk weetje hebben over de verschillen (in smaak en structuur bijvoorbeeld) of blijk ik het nog niet bij het rechte eind te hebben, dan hoor ik dat graag! 2016 is niet toevallig door de Verenigde Naties bestempeld tot Jaar van de Peulvruchten: alle blogvolgers een (peul)vruchtbaar jaar gewenst :-)

Pisum sativum var. arvense L_P.J.F. Turpin_Dictionnaire des sciences naturelles_Plates Botanique_1816-1830
Pisum sativum var. arvense L_P.J.F. Turpin_Dictionnaire des sciences naturelles_Plates Botanique_1816-1830

(4 pers.) 300 g droge grauwe erwten, 150 g blanke rozijnen, 2 grote uien, 200 g rooktofu, 2 el ghee of olie, 2 el Churna, eventueel ½ tl ‘smoked’ paprikapoeder, zout en versgemalen peper

Was de erwten en zet ze een nacht in de week. Al naargelang je smaak – al dente of doorgekookt – laat je de erwten zo’n 1,5 – 3 uur koken. Het laatste half uur kook je de rozijnen mee. Dan kun je de ui in ringen snijden. Verhit 1 el ghee en aromatiseer de Churna. Voeg de uienringen toe en laat deze zo lang bakken dat ze lichtjes bruin en zacht zijn. Hou apart en verhit de overige ghee om de rooktofu in blokjes krokant te bakken. Voeg de uienringen en de tofu bij de gare erwten. Serveer dit met één of meerdere ingrediënten die je nog in huis hebt: mosterd, augurken, zilveruitjes, piccalilly en balsamico azijn. Met een extra klont roomboter en bruine basterdsuiker óf met azijn en stroop benadert deze maaltijd een paar oude streekgerechten uit Friesland.

Pisum sativum var. arvense L_J. Gourdon_P. Naudin_Nouvelle iconographie fourragère_1865-1871
Pisum sativum var. arvense L_J. Gourdon_P. Naudin_Nouvelle iconographie fourragère_1865-1871

G ~ Grey peas in a colourfull dish with golden raisins
Wash 300 g dried grey peas and soak them overnight. Depending on your taste – al dente or cooked – cook the peas for 1,5 – 3 hours. The last half hour boil with 150 g golden raisins. Cut 2 large onions into rings. Heat 1 tbsp of ghee or oil and flavor 2 tbsp Churna (and ½ tsp ‘smoked’ paprika if you prefer) Add the onion so they become lightly brown and soft. Keep separate and heat another tbsp ghee for frying 200 g smoked tofu, cubed. Add the onion and tofu to the cooked peas. Serve with one or more ingredients you have at home: mustard, gherkins, pickled onions, pickles and balsamic vinegar. With an extra lump of butter and brown sugar or with vinegar and syrup this meal approaches some traditional dishes from Friesland.

F ~ Flageolets, ‘gewone’ boontjes in een fluweelzachte soep

Phaseolus vulgaris_E. Blackwell_A curious herbal_1737
Phaseolus vulgaris_E. Blackwell_A curious herbal_1737

Vandaag – al doet de naam ‘Flageolet’ anders vermoeden – een ‘Gewone Boon’ (volgende keer het mysterie van de ‘Grauwe erwt’). Ze vallen namelijk onder het ras Phaseolus vulgaris. Daar behoren de bekende witte, bruine & zwarte boon, de kidney & kievitsboon en de (bonen die als hele peul worden gegeten) sperzieboon, haricot vert & snijboon bij. Dit klinkt overzichtelijk. Als ik op zoek ga naar de botanische naam voor de Flageolet, gaat het me duizelen! Er zijn zóveel rassen van de Gewone Boon en daarop weer zovele variëteiten! Voor het groene flageoletboontje dat je wellicht van de blikjes van Bonduelle kent, kom ik uit op de variant: Phaseolus vulgaris L. subsp. vulgaris var. nanus Aschers ‘Flageolet’ ‘Chevrier Vert’. Dat hij toch een gewone boon is gebleven…. ;-). Bonduelle noemt ze – om de verwarring maar eens groter te maken ‘groene kidneyboon’. Ik laat het even bij de ‘Flageolet’. Het is een boontje dat van oorsprong uit Frankrijk komt. De naam is ontstaan onder invloed van het Frans flageolet [muziekinstrument, fluitje], verkleiningsvorm van oudfrans flageol [fluit] van latijn flabrum [het blazen, waaien (van de wind), oftewel ’t fluitboontje. Ik snap dat de naam mij altijd heeft doen denken aan datgene wat alle bonen veroorzaken, namelijk flatulentie. Wat daartegen te doen is, lees je in de blog over de kikkererwt. De flageolet wordt overigens geplukt voordat hij tot volle rijping is gekomen. Dat maakt hem tot een kleine, licht groene boon, die een heerlijk stevig en romig mondgevoel geeft. Aanrader voor de komende feestdagen!

Phaseolus vulgaris_C.F. Millspaugh_American medicinal plants_1892
Phaseolus vulgaris_C.F. Millspaugh_American medicinal plants_1892

(4 pers.) 500g (biologische ) flageolets (uit blik of glas), 1 grote ui, 500 ml bouillon, 100 ml slagroom, 1 el ghee of olie, 1 tl geel mosterdzaad, 1 el Churna, 1 laurierblad, ½ tl Himalaya zout en versgemalen zwarte peper

Doe de bonen in een vergiet en spoel ze af . Schil en snipper de ui. Verhit de ghee en laat de mosterdzaadjes hierin tot springen komen. Voeg de ui en Churna toe en bak tot de ui een beetje bruin ziet. Doe de bonen, het laurierblad, de bouillon en zout er bij. Dek af en laat 10 minuten op een zacht vuurtje staan. Verwijder de laurier en pureer de bonen met de room tot een fluweelzachte soep. Het wordt extra feestelijk door geroosterde (grofgehakte) hazelnoten erover te strooien bij het serveren en natuurlijk versgemalen peper naar smaak.

Phaseolus vulgaris_J.W. Weinmann_Phyanthoza iconographia_1745
Phaseolus vulgaris_J.W. Weinmann_Phyanthoza iconographia_1745

F ~ Flageolet, ‘ordinary’ beans in a velvety soup
Put 500g (organic) flageolet beans (canned) in a colander and rinse. Peel and chop 1 large onion. Heat 1 tbsp ghee or oil and let 1 tsp yellow mustard seeds come to dance. Add the onion and 1 tbsp Churna. Fry until the onion looks a little brown. Add the beans, 1 bay leaf, 500 ml stock and ½ tsp salt. Cover and simmer for 10 minutes on low heat. Remove the bay leaf and puree the beans with 100 ml whipped cream to a velvety soup. Sprinkle roasted (coarsely chopped) hazelnuts when serving, together with freshly ground black pepper to taste.

H ~ Haricots verts á la Sambal Goreng

(4 pers.) 500 g haricots verts, 1 grote rode ui, 1 Spaanse peper, 1 1/2 el ghee of kokosolie, 1 teentje knoflook, 1 tl gedroogde gemalen galangawortel (Laos) of 1 tl verse geraspte gemberwortel, 1 el ruwe rietsuiker of Javaanse suiker (Goela Djawa), sap en rasp van 1 (biologische) citroen, 150 ml kokosmelk, zout

Haricots verts0

Maak de haricots verts schoon en snij ze in stukjes van ongeveer 4-5 cm. Hak de ui en knoflook fijn. Verwijder de pitjes van de Spaanse peperen snij in heel dunne reepjes. Verhit de ghee of olie en fruit de ui tot hij glazig is. Voeg dan de knoflook, Spaanse peper, laos of gember, citroenrasp, suiker en zout toe. Schep het goed om tot de kruiden beginnen te geuren. Schenk er dan ruim 300 ml water bij en breng het geheel aan de kook. Voeg de haricots verts toe en kook ze in 6-12 min beetgaar.Voeg de kokosmelk toe en breng op smaak met het citroensap. Serveer met witte pandanrijst, gekookte eieren en cassave kroepoek.

 F ~ French green beans Indonesian Style
(Serves 4) 500 g green beans , 1 large red onion, 1 red pepper , 1.5 tbsp ghee or coconut oil , 1 clove garlic, crushed 1 tsp dried galangal ( Laos ) or 1 tsp fresh grated ginger , 1 tablespoon of raw cane sugar or Javanese sugar ( Goela Djawa ) , juice and zest of 1 (organic) lemon, 150 ml coconut milk, salt haricots verts1   Top and tail 500 g green beans and cut them into pieces of 4-5 cm. Chop 1 large red onion and a clove of garlic. Remove the seeds of a chili and cut into very thin slices. Heat 1 1/2 tbsp ghee or oil and fry the onion until caramalized. Add the garlic, chilli , 1 tsp dried galangal or fresh ginger, lemon zest, 1 tbsp raw canesugar and salt. Stir well until the spices become aromatic. Then pour over 300 ml water and bring to the boil. Add the green beans and cook for abouot 6-12 minutes, until tender but still crisp. Add 150 ml coconut milk and season to taste with lemon juice. Serve with white pandan rice , boiled eggs and cassava crackers.