Y – Yamboon, een knol omgetoverd tot smakelijke frietjes

Op vakantie in de Veluwe koken we altijd eenvoudig, meestal eenpansmaaltijden. Afgelopen keer hadden we echter een oven tot onze beschikking: ik geloof dat we die elke dag gebruikt hebben, dit luxe-apparaat!. Vandaag een recept dat daar op zijn plaats was geweest, ware het niet dat ik de groente van vandaag er niet kon krijgen. Wel mogelijk was de variatie met aardappelen, pompoen, knolselderij en knolraap. Hoewel het vakantieoord niet exotisch was, was de groente te exotisch voor dit oer-Hollandse bosrijke gebied. Wellicht heeft dat ook te maken met het feit dat we bij de letter Y zijn uitgekomen. In ons land van aardappelen, prei en kool kan ik me geen groente voorstellen, waar überhaupt een Y in voorkomt. Laat staan dat de groentenaam er mee begint! Dus een uitstapje naar de yamboon, een groente die oorspronkelijk voorkomt in Midden- en Zuid-Amerika, en inmiddels overal ter wereld in tropische gebieden wordt gekweekt.

Pachyrhizus erosus_G.E. Rumphius_Herbarium amboiense_vol. 5_1747
Pachyrhizus erosus_G.E. Rumphius_Herbarium amboiense_vol. 5_1747

In Nederland kom je de groente in Aziatische supermarkten en Chinese toko’s tegen. Geef niet te snel op , want zoek ook onder de namen sankalo, wayaka yam bean, yam bean, jicama, bang kuan, bangkuang, singkama. Je ziet het gebruik ervan ook veel terug in de Indonesische keuken. De link hiervoor vertelt leuke achtergrondinfo over de yamboon wat betreft smaak en structuur. In mijn Ayurvedische kookboeken kom ik – waarschijnlijk vanwege de oorsprong – de yamboon niet tegen, terwijl deze groente perfect past in deze keuken.
Overigens kun je, als je over een zonnig plekje in je tuin of op je balkon beschikt, deze plant proberen te kweken. Het is familie van de vlinderachtigen – net als alle andere ‘bonenplanten’ – en je krijgt dus leuke bloemen. Hij schijnt bovengronds wel giftig te zijn (ook de bonen!) en vanwege zijn exotische achtergrond kan hij tot wel 5  meter hoog worden. De wortels kunnen doorgroeien tot ze 3 kg zwaar zijn, dus je bent gewaarschuwd! :-)

Pachyrhizus erosus_M. Blanco_Flora de Filipinas_t249_1875
Pachyrhizus erosus_M. Blanco_Flora de Filipinas_t249_1875

(2 pers.) 300g yamboon (liefst kleine knollen), 2 el plantaardige olie voor bakken en wokken, 2 tl Churna*, extra zout en versgemalen peper naar smaak

Verwarm de over voor op 185°C. Schil de yamboon en snij in frietformaat. Doe ze in een ruime kom waar je de reepjes goed kan husselen met de olie. Verspreid ze over een bakblik met bakpapier. Bak voor 18-20 minuten in het midden van de oven. Doe ze nog een keer in de kom en voeg de Churna* toe, opnieuw goed husselen. Afbakken in de oven voor nog eens 10-12 minuten. De precieze tijd is afhankelijk van je oven, proef tussendoor een keertje. Ze horen dus wel knapperig te blijven. Als je je maaltijd ayurvedisch wilt houden, gebruik dan geen ketchup als dip, maar bijvoorbeeld een heerlijke, zelfgemaakte mayonaise. Serveer met Himalaya zout en versgemalen zwarte peper.

Y ~ Yam bean as fine fries
(Serves 2) Preheat the oven to 185 °C. Peel 300g yam bean (preferably small tubers) and cut into fries format. Put them in a large bowl, so you can mix the sticks well with 2 tbsp  vegetable oil, appropriate for frying. Check the vegetables to make sure they are well-coated and glistening with oil. Spread them on a baking tray with parchment paper. Bake for 18-20 minutes in the middle of the oven. Put them in the bowl again and add 2 tsp Churna*, mix well again. Finally bake for another 10-12 minutes. The exact time depends on your oven, tast it after 25-30minutes. They should still be crisp. If you want to keep your meal ayurvedic, do not use ketchup as a dip, but for example a delicious, homemade mayonnaise. Serve with Himalaya salt and freshly ground black pepper.

X ~ Xtreem heerlijke Halloweensoep :-)

Tja, en dan probeer je een groentesoort te vinden waarvan de naam begint met een X… ik kon er geen vinden, dus De prijsvraag van de maand: Stuur vóór 1 november 2015 een groentenaam met een X naar prijsvraagapestaartjehetkruidenpaletpuntnl en wie weet ben jij wel één van de winnaars van een gratis proefzakje Churna*! Door mijn zoektocht heb ik wel interessante info gevonden over Xyleem (=Hout, een stofje dat zorgt voor ‘verhouting’ van struiken en bomen) en Xylitol. Die laatste ken je wellicht van de kauwgom. Er worden allerlei positieve eigenschappen toegeschreven aan dit (suiker)stofje dat zich van nature bevindt in frambozen, bloemkool en berkenbomen. Naar die laatste is deze stof vernoemt: Xylitol is een Finse naam en betekent vrij vertaald ‘berkensuiker’. Het werd oorspronkelijk gewonnen uit berkenbomen.

Betula_pendula_Otto Wilhelm Thomé _Flora von Deutschland Österreich und der Schweiz_vol. 2_ t. 164_1885
Betula_pendula_Otto Wilhelm Thomé _Flora von Deutschland Österreich und der Schweiz_vol. 2_ t. 164_1885

Inmiddels hebben de Chinezen deze bijzondere zoetstof ook ontdekt en winnen zij dit in grote hoeveelheden uit maïs. Ik heb het niet op het web weten te vinden, maar wellicht dat er in pompoen ook Xylitol te vinden is… dat zou mij niets verbazen. Omdat het inmiddels herfst is en er één groente is die ik op en top associeer met de herfst en winter vandaag dit uitstapje naar pompoen. Er zijn recepten van pompoen met Xylitol op het web te vinden, maar ik vind pompoen van zichzelf al zoet genoeg, dus…

(4-5 pers.) 1 oranje pompoen van ongeveer 1 kg, 2 rode uien, 2 tomaten, 1 friszure appel, sap van 1 sinaasappel, 1 l groentebouillon, 2 el ghee of plantaardige olie, 2 el Churna*, ½ tl sambal, 1 tl mosterdzaad, zeezout

Pompoen_ Botanical Flore des Seres et Des Jardins de l'Europe_Cucumis Melo var. Dudaïm
Cucumis Melo var. Dudaïm_ Horto van Houtteano_19e eeuw

Pompoen schillen (jonge pompoenen hoef je niet te schillen, maar schillen verbetert de verteerbaarheid), pitten verwijderen en in kleine blokjes snijden. Dit vergt wat kracht, dus wees voorzichtig! Snij de uien fijn. Verwijder het harde binnenste van de tomaten en snij ze in kleine stukjes, evenals de appel. Verhit de ghee en voeg het mosterdzaad toe. Als de zaadjes gaan dansen, laat je de Churna* in ongeveer 30 seconden zachtjes aromatiseren. Fruit de ui hierbij. De rest van de ingrediënten toevoegen, behalve de sambal. Breng het geheel aan de kook en laat het daarna met de deksel op de pan zachtjes stoven tot de pompoen gaar is. Pureer met de staafmixer. Voeg sambal naar smaak toe. Je kunt deze soep als hoofdgerecht serveren met een flinke theelepel zure room en stevig boerenbrood.

X ~ Xtreme delicious Halloween Soup
(Serves 4-5) Peel about 1 kg orange pumpkin (you don’t have to peel young pumpkins peel, but peeling improves the digestibility. It works quit well with a fine peeler), remove seeds and cut into small cubes. This cutting requires some power, so be careful! Cut the onions finely. Remove the hard interior of 2 tomatoes and cut them and 1 tart apple into small pieces. Heat 2 tbsp ghee or vegetable oil and add the mustard seeds. When the seeds start dancing, gently flavour 2 tbsp Churna*. Add 2 finely cut red onions and fry for some minutes. Add pumpkin, tomatoes, apple, juice of 1 orange, 1 liter vegetable stock and some sea salt. Bring to the boil and cover with a lid to simmer until the pumpkin is done. Puree with a hand blender. Add chili paste to taste. You can serve this soup as a main dish with a generous teaspoon of sour cream and hearty country bread.