O ~ Okra, gebakken en wel :-)

Hibiscus esculentus L._A.L. Buisson_Revue horticole_1852-1974
Abelmoschus esculentus L._A.L. Buisson_Revue horticole_1852-1974

Okra, absoluut geen lokale groente. Ik heb meerdere jaren geprobeerd ze op te kweken. De alternatieve naam van Abelmoschus esculentes, hybiscus esculentus, voorspelde namelijk naast eetbare jonge zaadvruchten prachtige bloemen. Deze tropische groente heeft warmte, vocht en héél veel licht nodig. In onze Centraal Verwarmde -veel te droge- huiskamer kwamen de zaadjes altijd héél snel op, maar groeiden in mum van tijd de pan uit. Ons kikkerland kent te weinig zon-uren en de plantjes hunkerden naar licht. Dus groeiden ze en groeiden ze, om hoger en hoger naar het licht uit te reiken. Kiemen ‘op lange poten’, daar komt in de regel geen mooie, stevige plant uit… er is ooit een plantje geweest dat het heeft volgehouden tot en met het produceren van welgeteld één vrucht. De eerlijkheid gebied te zeggen dat okra één van de weinige groentes is waar ik, behalve het proberen op te kweken van de plant, ietwat weerstand bij voel om ermee te experimenteren. Het glibberige karakter heeft geen aantrekkingskracht op mij….ik heb er dan ook nog niet mee gekookt. Het recept wat ik je hieronder vindt, geënt op het recept uit Het Ayurvedisch Kookboek, hoop ik deze zomer toch eens uit te proberen. Okra blijkt namelijk volgens de Ayurveda verkoelend, kalmerend en verzachtend. Dat klinkt me wanneer Nederland, sporadisch maar wel, gehuld is in een golf van hitte, als muziek in de oren. Zul je zien dat ik straks aangenaam verrast word door de smaak, die iets weg moet hebben van de bij ons welbekende sperzieboon…

Hibiscus esculentus L._Maria Sibylla Merian_De metamorphosibus insectorum Surinamensium, of te verandering der Surinaamsche insecten_1714
Hibiscus esculentus L._Maria Sibylla Merian_De metamorphosibus insectorum Surinamensium, of te verandering der Surinaamsche insecten_1714

(4 pers.) 500g verse okra, 4 el ghee of plantaardige olie, 3 el Churna, ½ tl Himalaya zout, versgemalen zwarte peper

Was de okra en laat de peulen goed drogen met keukenpapier of een theedoek. Snij in stukjes van 1 cm en gooi de puntjes weg. Verhit de ghee of olie en laat de Churna een minuutje aromatiseren. Voeg de okra en het zout toe. Goed door elkaar roeren, afdekken en op een kleine vlam 10 min. laten sudderen. Zonder deksel nog een keer 10 min. op een heel zacht vuurtje – ik gebruik dan meestal een kookplaatje- laten staan. Regelmatig roeren zodat het niet aanbakt. Naar smaak versgemalen zwarte peper toevoegen. Schijnt goed samen te gaan met eenvoudig gekookte (basmati)rijst en stevig gekruide, groene spliterwten. Uitproberen maar! :-)

Hibiscus esculentus L._J. Moninckx_Moninckx atlas_1682-1709
Hibiscus esculentus L._J. Moninckx_Moninckx atlas_1682-1709

O ~ Okra, fried and well :-)
Wash 500g fresh okra pods and dry with paper towels or a tea towel. Cut into 1 cm pieces and throw away the dots. Heat 4 tbsp ghee or vegetable oil and flavour 3 tbsp Churna for a minute. Add the okra and ½ tsp Himalayan salt. Stir well, cover and simmer on a low heat for 10 minutes. Heat again 10 minutes without lid, on a very low heat -. I use to leave it on a hotplate. Stir frequently so it does not burn. Add freshly ground black pepper to taste. Seems to go well with simple boiled (basmati) rice and lusty spiced, green split peas. Try it! :-)

Advertenties

M ~ Molsla, in een Maartse salade

Taraxacum officinale Webb_E. Korsmo_Unkrauttaflen_Weed plates_Planches des mauvaises herbes_Ugressplansjer_1934-1938
Taraxacum officinale Webb_E. Korsmo_Unkrauttaflen_Weed plates_Planches des mauvaises herbes_Ugressplansjer_1934-1938

Nog een keer een typische lente-groente. Wellicht niet zozeer te vinden in je ‘groentetas’, maar wel in je eigen tuin of elk (graag honden-vrij!) plantsoen, park of landgoed. Molsla, zo worden de vroege blaadjes van de paardenbloem genoemd, die vroeger gezocht werden in molshopen. Dat laatste omdat de blaadjes dan, net zoals witlof, geen licht krijgen en bleek blijven. Op die manier zijn ze niet zo bitter. Ik vind het zelf nog wat vroeg voor een koude salade en pluk eigenlijk het hele lente- en zomerseizoen her en der jonge -ongebleekte- paardenbloemblaadjes om te mengen in alle recepten met bladgroente of elke soort sla. Niet eens zozeer omdat ik denk dat het extra gezond is, maar ‘oogsten in het wild’ vind ik echt een feest. Misschien omdat mijn oer-instinct als ‘verzamelaar’ wordt aangeraakt? Zo heb ik 2 jaar geleden in Oostbroek – een fantastisch natuurgebiedje bij Utrecht –  heel wat ‘paardenbloembloemen’ verzameld om er jam van te maken. Héél veel werk, maar geweldig om te doen. Overigens stonden er zóveel bloemen dat je niet eens kon zien dat ik er geplukt had. Ik ga één dezer dagen kijken of ik er ouderwets in een molshoop kan wroeten voor deze Maartse molsla. En mocht je benieuwd zijn naar het recept voor de paardenbloemjam, stuur me gerust een mailtje.

Taraxacum officinale Webb_Helen Sharp_Water-color sketches of American plants, especially New England_1888-1910
Taraxacum officinale Webb_Helen Sharp_Water-color sketches of American plants, especially New England_1888-1910

(2 pers.) een flinke handvol molsla en een handvol andere (lente)bladgroente (als raapsteel of rucola), 1 kleine rode ui, 150 g couscous, 300 ml bouillon, sap en rasp van 1 (biologische) sinaasappel, 1 el ghee, 1 el Churna,  2 el extra vierge olijfolie, 120 g zwarte olijven (bv. zachte kalamata olijven), 125 g gehalveerde kleine tomaatjes, 100 g feta, zout, versgemalen zwarte peper

Snij de ui in halve ringen. Verhit de ghee in een kleine pan en voeg de ui, het mosterdzaad met de Churna toe en laat bakken tot de ringen zachtjes gebakken zijn. Voeg de bouillon toe met het sinaasappelsap en breng aan de kook. Roer de rasp door de couscous in een kom en schenk de bouillon er over. Even doorroeren en afgedekt 10 min. laten staan. Snij het paardenbloemblad en andere bladgroente in grove stukjes. Kruimel de lauwwarme couscous in een ruime schaal en voeg de olijfolie, olijven, tomaat en molsla toe. Voorzichtig omscheppen en op smaak brengen met peper en eventueel zout. Serveer de feta verkruimeld in een kommetje er bij.

Taraxacum officinale Webb_met rups en vlinder_J. Curtis_British entomology_1823-1840
Taraxacum officinale Webb_met rups en vlinder_J. Curtis_British entomology_1823-1840

D ~ Dandelion, in a  spring salad
Cut 1 small red onion into half rings. Heat 1 tbsp ghee in a small saucepan and add the onion, 1 tsp mustard seeds and 1 tbsp Churna. Cook until the rings are lightly fried. Add 300ml vegetable stock with juice of 1 (organic) orange (you also need the zest) and bring to a boil. Pour the hot stock over 150g couscous together with the zest. Stir a little, cover and leave for 10 minutes.. Cut a large handful of young dandelion leaves and a handful of other (spring) leafy vegetables (like rapini or arugula) into large pieces. Crumble the lukewarm couscous in a large bowl and add 2 tbsp extra virgin olive oil, 120g black olives (eg. soft kalamata olives), 125g halved small tomatoes and dandelion salad. Stir carefully and season with freshly ground black pepper and salt. Serve with crumbled feta.

 

L ~ Lente-uitje, niet voor niks een ècht lente-tonicum :-)

Sjalot_Allium Ascalonium L._J. Zorn_D.L. Oskamp Vervolg op de Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen_ 1813
Sjalot_Allium Ascalonium L._J. Zorn_D.L. Oskamp Vervolg op de Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen_ 1813

De grote voorjaarsschoonmaak! Vandaag heb ik de ramen, hoewel het buiten nog behoorlijk koud is, even wagenwijd opengezet. Instinctief voel je dat er een frisse wind door je huis mag waaien zodra de zon zich meer laat zien en de dagen weer zichtbaar langer worden. En wat voor ons huis geldt, geldt zeker ook voor onszelf. Ook daar mag een grote voorjaarsschoonmaak aan te pas komen. Grappig genoeg, maar niet toevallig,  kan dat juist met de groenten die zich in het voorjaar laten zien: jonge brandnetel- en paardenbloemblaadjes en… het lente-uitje. De lente-ui is geen specifiek ras, maar een niet volgroeide ui of sjalot. Datzelfde geldt voor bosuitjes, maar die worden wat later in het jaar geoogst. Dat de uitjes worden geoogst ‘voor ze volwassen zijn’, maakt dat dit ze milder van smaak zijn. Je kunt hiervan ook heel goed de frisse, groene blaadjes gebruiken. Dat maakt het tot zo’n goed lente-tonicum. Alle donkere (groene) groente zijn ietwat bitter, licht en droog. Deze eigenschappen maken dat wat in de winter heel nuttig was (dat extra laagje tegen de kou) nu weer op kan lossen. Omdat uien vrij scherp van smaak zijn, zou je overigens verwachten dat ze een verwarmend effect hebben op de spijsvertering… en dus zouden helpen bij de vertering. Toch vis ik niet voor niks rauwe uitjes altijd uit een salade als ik buiten de deur eet: in de Ayurveda is de verkoelende werking van uien bekend, wat betekent dat ze de vertering dus juist tegenhouden! Aha! Door koken en goed doorbakken worden ze zoeter en lichter. Ook dat weet ik uit eigen ervaring: met tot goudbruin gebakken uienringen heb ik geen enkel probleem. En omdat onze spijsvertering net zo uniek is als wijzelf, zijn er natuurlijk ook mensen die een rauw uitje niet versmaden. Dat mag je dus voor jezelf bepalen. Vooral lente-uitjes worden nogal eens rauw verwerkt, maar in mijn huis geen rauwe ui :-). Vandaar dat deze lente-uitjes verwerkt worden in een heerlijk, lichte lente-soep.

Allium_Cepa sectilis juncifolia_J.W. Weinmann_Phytanthoza iconographia_1739
Allium_Cepa sectilis juncifolia_J.W. Weinmann_Phytanthoza iconographia_1739

(2 pers.) 1 bosje :-) lente-ui, 1 middelgrote ‘gewone’ ui, 1 teentje knoflook, 1 liter groentebouillon, 2 tl ghee of plantaardige olie, 1 tl geel mosterdzaad, 1 flinke el Churna, naar smaak extra sambal en (slag)room

Snij de ‘gewone’ ui en knoflook fijn en de lente-ui in ringen. Verhit de ghee met het mosterdzaad in een soeppan en wacht tot de zaadjes gaan springen. Fruit dan de ui en knoflook tot ze goudbruin en zacht zijn. Bak de lente-ui met de Churna kort mee. Voeg de bouillon (en eventueel wat sambal) toe. Laat 10 minuten zachtjes koken. Haal de pan soep van het vuur en pureer de soep met een staafmixer. Hoewel room niet helpt aan de voorjaarsschoonmaak, is het wel heel lekker ;-) Als je vindt dat dit van jezelf mag, roer je wat door de soep en zet de pan nog even op laag vuur. Tips om de soep op een ‘voorjaarsverantwoordelijke’ manier wat crèmiger te maken, vind je hier. Als ik geen room wil gebruiken maar wel zin heb in een crèmige soep, laat ik meestal een paar, in blokjes gesneden, bloemige aardappels meekoken. De tip van de gemalen noten lijkt mij ook wel wat. Serveer met versgemalen zwarte peper en (liefst versgebakken) speltbrood.

S ~ Spring onion, one of the top spring tonics :-)
(Serves 2) Chop 1 medium white or red onion and 1 clove of garlic. Cut a bunch of spring onions into rings. Heat 2 tsp ghee together with 1 tsp yellow mustard seed in a pot and wait for the seeds until they dance. Fruit the onion and garlic until golden and soft. Briefly stir fry the spring onion and 1 tbsp Churna. Add 1 liter vegetable stock (if you like some sambal) Simmer for 10 minutes. Remove the pot from the heat and puree the soup with a blender. Although cream is nothing like a spring tonic, it is quite delicious ;-) If you like, stir some into the soup and put for a few minutes on low heat. To make soup ‘in a spring responsible way’ somewhat creamier, see here. I often add a few, diced, flowery potatoes before adding the stock. Serve with freshly ground black pepper and (preferably freshly baked) spelt bread.

K ~ Koolraap, als de rapen pas ècht gaar zijn :-)

Brassica Napus_Koolraap_van Skirving_Vilmorin Andrieux_Les Plantes Potagères_1862
Brassica Napus_Koolraap_van Skirving_Vilmorin Andrieux_Les Plantes Potagères_1862

Weet jij “Het verschil tussen koolraap, knolraap & koolrabi“? Dat ik niet de enige ben die opheldering zocht, is op vele blogs te lezen, dus je hoeft maar even op bovenstaande zin te googlen en je bent er ook uit :-). In ieder geval is de koolraap een echte wintergroente (vandaar dat die nú aandacht verdient) en zijn knolrapen (ook wel meiknolletjes genoemd) & koolrabi absolute voorjaarsgroenten.De koolraap heb ik leren kennen via ons ‘groenteabonnement’. Heel fijn dat er destijds ook informatie en recepten in de tas zaten. Toch knipte & plakte ik de recepten van koolraap en koolrabi toen nog gewetenloos door elkaar. Pas 2 jaar geleden heb ik al die recepten uit elkaar gerafeld. Op een bepaalde manier zijn ze wat structuur betreft, beide vlezig en knapperig, ook in een aantal dezelfde gerechten te verwerken. Maar koolraap is duidelijk zoet en koolrabi is pittig, als rucola- en mosterdblad. Voor de zachte, zoete smaak van koolraap hebben een aantal rassen eigenlijk veel te stoere, typisch Hollandse namen: ‘Hollandse Roodkop’, de ‘Friese Paarskop’ en de ‘Gele Groenkop’. Dit zijn de koolrapen die heel mooi oranjegeel vruchtvlees hebben. Je hebt ook witte varianten. Omdat knolrapen meestal wit vruchtvlees hebben, is het niet vreemd dat we al die rapen door elkaar blijven husselen…. Ayurvedisch gezien is de koolraap, met zijn zoete, bittere, iets wrange smaak, een prima alternatief voor mensen die de gewone koolsoorten normaal niet zo goed kunnen verteren. Onderstaand gerecht is geïnspireerd op het geweldige recept Felrode groenten met maanzaadsaus uit Rajasthan, uit één van mijn geliefde kookboeken van Chris & Carolyn Caldicott.

Brassica Napus_Koolraap_Wit_Vilmorin Andrieux_Les Plantes Potagères_1837
Brassica Napus_Koolraap_Wit_Vilmorin Andrieux_Les Plantes Potagères_1837

(3-4 pers.) 300 g koolraap, 2 tomaten, 1 rode ui, 1 rode chilipeper, 300 g andere rode/oranje groente (bv. rode biet/pompoen/wortel/zoete bataat/rode kool of een mix hiervan),  2 teentjes knoflook, 4 tl maanzaad, 3 cm vers geraspte gemberwortel, sap van ½ citroen, 2 el Churna, 2 el ghee of plantaardige olie, klein blokje palmsuiker of 2 tl ruwe rietsuiker, zout

Wrijf het maandzaad fijn in een vijzel. Meng er de Churna en gemberwortel door. Schil de koolraap en snij in blokjes, evenals de andere gekozen groente. Snij de ui in ringen en de knoflook heel fijn. De chilipeper kan in kleine ringetjes gesneden (let op het brandend gevoel aan je vingers, evt. te voorkomen door van te voren wat olijfolie over je handen te verdelen). Verwijder het harde deel uit de tomaten en pureer ze. Verhit de ghee en bak hierin de ui, knoflook en chilipeper enkele minuten. Voeg dan de koolraap en rode groente toe en bak tot ze zacht worden. Voeg het specerijenmengsel toe en roerbak enige minuten. Voeg de tomatenpuree toe met zoveel water dat de groenten zachtjes gaar kunnen sudderen. Het kookvocht mag verdampen tot een smeuïge saus. Laat suiker en zout naar smaak oplossen in de saus. Mooi om te garneren met een groen blad van koriander of peterselie. Lekker met rijst en een raita.

Brassica Napus_Koolraap_Sutton's Champion_Vilmorin Andrieux_Les Plantes Potagères_1873
Brassica Napus_Koolraap_Sutton’s Champion_Vilmorin Andrieux_Les Plantes Potagères_1873

R ~ Rutabaga, the sweet swede :-)
Rub 4 tsp poppy seeds in a mortar. Mix to a paste with 3 cm freshly grated ginger and 2 tbsp Churna. Peel the swede and cut into cubes, as well as 300g other red / orange vegetables (eg. beetroot / squash / carrot / sweet potato / red cabbage or a mixture of these). Cut 1 red onion into rings and chop 2 cloves of garlic very finely. Cut the chillies into small rings (prevent the burning feeling by putting a few drops of olive oil onto your hands). Remove the hard part of 2 tomatoes and puree them. Heat 2 tbsp ghee and fry the onion, garlic and chilli for some minutes. Add the turnip and red vegetables and cook until they soften. Add the spicepaste and stir-fry for a few minutes. Simmer the vegetables by adding the tomato puree with some water. The cooking liquid may evaporate to a smooth sauce. Add a small cube of palm sugar or about 2 tsp raw cane sugar and salt to the sauce. Nice to garnish with a green leaf of cilantro or parsley. Serve with rice and raita.