J ~Jalappewortel, in een Mexicaanse wrap

Ipomoea purga Wenderoth_C.F. Schmidt_Köhler's Medizinal-Pflanzen in naturgetreuen Abbildungen mit kurz erläuterndem Texte_1890
Ipomoea purga Wenderoth_C.F. Schmidt_Köhler’s Medizinal-Pflanzen in naturgetreuen Abbildungen mit kurz erläuterndem Texte_1890

Dat krijg je ervan. Als je het alfabet volgt, kom je vanzelf weer bij de ‘J’ uit. Te exotisch voor groenten die inheems en bekend zijn in Nederland. Het dwingt me op zoek te gaan. Liefst tot op de bodem – nog liever tot ín de aarde. De ‘J’… ik ben gestuit op de van oorsprong Mexicaanse Jalappewortel (uit de stad Jalapa). Een wortel waar ik nog nooit van gehoord heb.  In Het Ayurveda Kookboek wordt deze wortel terloops als ingrediënt genoemd bij een gerecht. Alsof je ‘m in elke supermarkt kan kopen, of tenminste in elke Toko. Dit keer is De Prijsvraag van de Maand dan ook: Wie weet waar je in Nederland Jalappewortel kunt kopen? (dus niet via China)  Mail je antwoord vóór 11 maart a.s. naar prijsvraagapestaartjehetkruidenpaletpuntnl en wie weet win je een gratis proefzakje Marjana Caya (’n reinigingsthee als voorbereiding op de lente, met als hoofdbestanddeel gedroogde gemberwortel). Als ik op internet op zoek ga naar info over Jalappewortel, kom ik niet veel verder dan beschrijvingen in 19e eeuwse oude botanische handboeken. De Ipomoea purga, zijn Latijnse naam, geeft iets van zijn eigenschap weer, namelijk dat je voedsel erdoor versnelt het lichaam verlaat (purgeren). In de vermelding uit de handboeken wordt iets over de smaak gezegd: ‘scherp, bitter, walgelijk, aanhoudend prikkelend’. Eh, hebben we er nog zin in? En toch, als ik er achter kom dat de Jalappewortel familie blijkt te zijn van een bij ons min of meer bekende bloem, weliswaar Valse Jalap genoemd, blijf ik toch nieuwsgierig. Meer poëtische namen voor deze Valse Jalap zijn namelijk Mirabilis Jalapa, Wonder van Peru, Wonderbloem, de Nachtschone of Vier uur klokje. De bloem opent bij de schemering (blijft misschien een ‘schone’ tot in de ‘Nacht’?) en blijkt een heerlijke geur af te geven. Van de Jalappewortel ben ik nog niet helemaal gecharmeerd, maar komend seizoen wil ik dolgraag zo’n Wonderbloem in mijn tuin. En toch hoop ik eind maart ook een stukje van de Jalappewortel in onderstaand gerecht (variant op het recept in bovengenoemd kookboek) te doen!

Ipomoea purga Hayne_F.E. Köhler_Medizinal Pflanzen_1890
Ipomoea purga Hayne_F.E. Köhler_Medizinal Pflanzen_1890

(4 pers.) 500 g (voorgekookte) rode kidneybonen, 1 kleine rode ui, 1 kleine Jalappewortel, 2 el plantaardige olie om in te bakken, 2 el Churna, 1 tl gedroogde tijm, 1 laurierblaadje, 1 tl zeezout

Snij de ui en Jalappewortel heel fijn. Verhit de olie in een koekenpan. Die de ui, Churna, tijm en het laurierblad erbij en laat 1 tot 2 minuten lichtjes bakken. Voeg dan de bonen, jalappewortel en het zout toe. Laat 20 tot 30 minuten sudderen. Serveer in een verwarmde wrap met zure room.

 

Ipomoea purga_bron onbekend
Ipomoea purga_bron onbekend

J ~ Jalap root, in a Mexican wrap
Cut 1 red onion and 1 small Jalap root as finely as possible. Heat 2 tbsp vegetable oil in a frying pan. Add the onion, 2 tbsp Churna, 1 tsp thyme and 1 bay leaf and heat lightly for 1 to 2 minutes. Add 500 g (cooked) red kidney beans, jalappewortel and 1 tsp sea salt. Simmer 20 to 30 minutes. Serve in a heated wrap with sour cream.

 

I ~ IJzersterke, purperrode boerenkool

Koolwitjes_William Forsell Kirby_Large and Small Cabbage White butterflies_1896
Koolwitjes_William Forsell Kirby_Large and Small Cabbage White butterflies_1896

In de afgelopen paar dagen dat koning winter zich liet zien, heb ik als de wiedeweerga een boerenkoolstamppot gemaakt. Dol ben ik op deze ruige boerengroente. Tenminste, als het buiten fiks koud is. Een tuinseizoen terug heb ik een experiment gedaan in onze volkstuin om rode boerenkool te laten groeien. Via de inspirerende workshop Eetbare bloemen door Petra Kaak van De Cruydthof, had ik gehoord van (de eetbare bloemen van de) rode boerenkool en rode spruitjes! Van de rode spruitjes lukte het me niet het zaad te bemachtigen. De zaadjes van de rode boerenkool heb ik bij Petra kunnen kopen. Het is ongelooflijk prachtig gelukt om het zaad om te toveren tot waardige, diep paarsrode stevige stronken! Op de klei in de volkstuin is het moeilijk om een plantje uit zaad op te laten komen, maar áls het dan lukt, dan groeit het letterlijk als (boeren)kool ;-). De Brassica oleracea convar. acephala var. laciniata, synoniem Brassica oleracea var. sabellica… lees boerenkool, is een superleverancier van het mineraal ijzer. Dat je daar pas zin in krijgt als de planten berijpt zijn met ijs, is een heel leuk gezond trucje van moeder natuur. Mocht zich de komende dagen onverwacht nog een bitter koude dag aandienen, verras je tafelgenoot met een prachtig purperrode boerenkoolstamppot! Ik ben helaas nog geen botanische tekening van rode boerenkool tegengekomen, dus mocht je er een weten dan hoor ik het heel graag!

Brassica oleracea var. sabellica_Krauser Köl _Leonhart Fuchs_Das Kräuterbuch von 1543
Brassica oleracea var. sabellica_Krauser Köl _Leonhart Fuchs_Das Kräuterbuch von 1543

(2 pers.) 350g (rode) boerenkool, 1 rode ui, 350g iets bloemige aardappelen, 1 teen knoflook, ½ el ghee of olie, 1 el Churna, zout en versgemalen zwarte peper

Breng een halve liter water aan de kook. Was de boerenkool en snij in kleine stukjes. Als je weinig tijd hebt, kun je natuurlijk ook voorgesneden kool gebruiken. Schil de aardappelen en snij ze in kleine gelijke blokjes van zo’n 2 cm. Snij de ui in halve ringen. Verhit de ghee en bak de ui op zacht vuur voor een paar minuten. Voeg de Churna en fijngesneden knoflook bij de ui en fruit tezamen tot de kruiden beginnen te geuren. Voeg de aardappelblokjes toe en bak nog even mee. Verdeel de boerenkool over de blokjes. Schenk het kokende water al sprenkelend over de boerenkool tot de ondergelegen aardappelblokjes nèt niet onder water staan. Doe een pan op de deksel en laat zo’n 15-20 minuten stoven. Schenk het teveel kookvocht af, maar voeg eventueel weer toe om te pureren -naar gelang je smaak- tot een fijne of grove stamppot. Heerlijk met een scheutje rode Balsamico in een kuiltje op je bord en een vegetarische rookworst met mosterd.

Brassica oleracea L. var sabellica_Nicolas Robert_Collection des vélins du Muséum national d’histoire naturelle_1614-1668
Brassica oleracea L. var sabellica_Nicolas Robert_Collection des vélins du Muséum national d’histoire naturelle_1614-1668

I ~ Ironclad, purple red kale
(Serves 2) Bring one pint of water to a boil. Wash 350g (red) kale and cut into small pieces. If you have limited time, of course you can use precut kale. Peel 350 g slightly floury potatoes and cut them into small equal cubes of about 2 cm. Cut 1 red medium-sized onion into half rings. Heat ½ tbsp ghee or oil and fry the onion on a low heat for a few minutes. Add 1 tbsp Churna and 1 minced clove of garlic to the onion.  Fry together till the spices begin to smell toasty and fragrant. Add the potato cubes and fry briefly. Divide kale over the cubes. Sprinkle the boiling water all over the kale so the potato cubes under it are just covered. Let it simmer for about 15-20 minutes. Pour off any excess of fluid, but add again to puree it to a fine or coarse stew, depending on how you like it most.. Delicious with a dash of red balsamic vinegar into a dimple on your plate and a vegetarian sausage with mustard.