X ~ Xtreem heerlijke Halloweensoep :-)

Tja, en dan probeer je een groentesoort te vinden waarvan de naam begint met een X… ik kon er geen vinden, dus De prijsvraag van de maand: Stuur vóór 1 november 2015 een groentenaam met een X naar prijsvraagapestaartjehetkruidenpaletpuntnl en wie weet ben jij wel één van de winnaars van een gratis proefzakje Churna*! Door mijn zoektocht heb ik wel interessante info gevonden over Xyleem (=Hout, een stofje dat zorgt voor ‘verhouting’ van struiken en bomen) en Xylitol. Die laatste ken je wellicht van de kauwgom. Er worden allerlei positieve eigenschappen toegeschreven aan dit (suiker)stofje dat zich van nature bevindt in frambozen, bloemkool en berkenbomen. Naar die laatste is deze stof vernoemt: Xylitol is een Finse naam en betekent vrij vertaald ‘berkensuiker’. Het werd oorspronkelijk gewonnen uit berkenbomen.

Betula_pendula_Otto Wilhelm Thomé _Flora von Deutschland Österreich und der Schweiz_vol. 2_ t. 164_1885
Betula_pendula_Otto Wilhelm Thomé _Flora von Deutschland Österreich und der Schweiz_vol. 2_ t. 164_1885

Inmiddels hebben de Chinezen deze bijzondere zoetstof ook ontdekt en winnen zij dit in grote hoeveelheden uit maïs. Ik heb het niet op het web weten te vinden, maar wellicht dat er in pompoen ook Xylitol te vinden is… dat zou mij niets verbazen. Omdat het inmiddels herfst is en er één groente is die ik op en top associeer met de herfst en winter vandaag dit uitstapje naar pompoen. Er zijn recepten van pompoen met Xylitol op het web te vinden, maar ik vind pompoen van zichzelf al zoet genoeg, dus…

(4-5 pers.) 1 oranje pompoen van ongeveer 1 kg, 2 rode uien, 2 tomaten, 1 friszure appel, sap van 1 sinaasappel, 1 l groentebouillon, 2 el ghee of plantaardige olie, 2 el Churna*, ½ tl sambal, 1 tl mosterdzaad, zeezout

Pompoen_ Botanical Flore des Seres et Des Jardins de l'Europe_Cucumis Melo var. Dudaïm
Cucumis Melo var. Dudaïm_ Horto van Houtteano_19e eeuw

Pompoen schillen (jonge pompoenen hoef je niet te schillen, maar schillen verbetert de verteerbaarheid), pitten verwijderen en in kleine blokjes snijden. Dit vergt wat kracht, dus wees voorzichtig! Snij de uien fijn. Verwijder het harde binnenste van de tomaten en snij ze in kleine stukjes, evenals de appel. Verhit de ghee en voeg het mosterdzaad toe. Als de zaadjes gaan dansen, laat je de Churna* in ongeveer 30 seconden zachtjes aromatiseren. Fruit de ui hierbij. De rest van de ingrediënten toevoegen, behalve de sambal. Breng het geheel aan de kook en laat het daarna met de deksel op de pan zachtjes stoven tot de pompoen gaar is. Pureer met de staafmixer. Voeg sambal naar smaak toe. Je kunt deze soep als hoofdgerecht serveren met een flinke theelepel zure room en stevig boerenbrood.

X ~ Xtreme delicious Halloween Soup
(Serves 4-5) Peel about 1 kg orange pumpkin (you don’t have to peel young pumpkins peel, but peeling improves the digestibility. It works quit well with a fine peeler), remove seeds and cut into small cubes. This cutting requires some power, so be careful! Cut the onions finely. Remove the hard interior of 2 tomatoes and cut them and 1 tart apple into small pieces. Heat 2 tbsp ghee or vegetable oil and add the mustard seeds. When the seeds start dancing, gently flavour 2 tbsp Churna*. Add 2 finely cut red onions and fry for some minutes. Add pumpkin, tomatoes, apple, juice of 1 orange, 1 liter vegetable stock and some sea salt. Bring to the boil and cover with a lid to simmer until the pumpkin is done. Puree with a hand blender. Add chili paste to taste. You can serve this soup as a main dish with a generous teaspoon of sour cream and hearty country bread.

W ~ Waspeen, Winterwortel of Bospeen, goddelijk met gember

Wortel_Helen Sharp_Water-color sketches of American plants, especially New England_1888-1910_Daucus carota L
Daucus carota_Helen Sharp_Water-color sketches of American plants, especially New England_1888-1910

Er zijn van die combinaties in gerechten die niet kunnen missen. Dan roep ik meteen: wortel met gember! Als je tenminste van gember houdt… er schijnt een verhaal rond te gaan dat mannen wèl en vrouwen níet van gember houden. Tja, de uitzondering bevestigt misschien de regel, maar ik ben gek op – vooral verse – gember. Als je gaat zoeken naar recepten met wortel, dan vind je deze combinatie eindeloos terug. Ik neem aan dat dit niet alleen van mannelijke koks komt… Ik vroeg me vandaag af wat het verschil is tussen waspeen, winterwortel en bospeen en kwam tot de ontdekking dat ik mijn blog daar niet aan hoef te besteden: dat is namelijk al heel veel gedaan. Als je daar nieuwsgierig naar bent, is één van deze blogs hier te lezen.  Een weetje dat ik grappig vond, is dat de huidige oranje wortel een typisch Nederlands product van de 17e eeuw blijkt te zijn. Gekweekt oftewel gekruisd van de – oorspronkelijk witte – wilde peen (Daucus carota) naar de kleur van Oranje-Nassau (Daucus carota subsp. sativa). Daarna is deze wortel verspreid over de rest van Europa. Het blijft een typisch volkje, die Nederlanders :-). Hoewel ik op mijn website Het Kruidenpalet meer ga vertellen over gember wil ik nu vast kwijt dat gedroogde gember, overigens net als gedroogde rode peper, een stuk scherper en heter is dan de verse variant. Afhankelijk van welk type mens je bent, kun je het beste de verse, hetzij de gedroogde versie gebruiken. Daar mag je zelf achter komen ;-)

(4 pers.) 500g wortel van het seizoen (was-, bos-, of winterpeen), 3 cm verse gember geraspt, 1 teen knoflook geraspt, 1 el ghee of olie, 1 el Churna*, 1 tl bruin mosterdzaad, 1 tl sambal, 1 el citroensap, 1 tl honing

Wortel_uit Lindman C.A.M._Bilder ur Nordens Flora_vol. 2_t. 254_1922-1926_Daucus carota L
Daucus carota subsp. sativa_uit Lindman C.A.M._Bilder ur Nordens Flora_vol. 2_t. 254_1922-1926

Maak de wortel schoon indien nodig en snij in schijfjes van 2 cm. Verhit de ghee of olie in een ruime koekenpan en voeg het mosterdzaad toe. Wacht tot de zaadjes beginnen te dansen. Voeg de gember, knoflook, Churna* en sambal toe. Laat ongeveer 1 minuut aromatiseren. Schep de wortelschijfjes goed door de kruiden zodat ze geheel bedekt zijn en voeg dan een scheut water toe. Breng zachtjes aan de kook. Laat de schijfjes in het laagje vocht afgedekt in zo’n 10-15 minuten gaar worden. Het water mag op het laatst zonder deksel geheel verdampen. Sprenkel bij het serveren het citroensap en de honing erover. Lekker met rijst of een ander graan en een eenvoudige raïta.

C ~ Carrots, divine with freshly grated ginger
Wash 500g carrots and cut into slices of 2 cm. Heat 1 tbsp ghee or oil in a large frying pan and add 1 tsp mustardseeds. Wait until the seeds begin to dance. Add 3 cm freshly grated ginger, 1 grated clove of garlic, 1 tbsp Churna* and 1 tsp sambal. Leave about 1 minute to aromise. Stir the carrotslices right through the spices so they are completely covered and then add a splash of water. Bring gently to the boil. Cover the slices in the layer of moisture for 10-15 minutes until done. The water may evaporate completely in the end (without cover). Sprinkle 1 tsp lemon juice and 1 tsp honey over it. Serve with rice or another grain, and a simple raita.

V ~ Venkel, opnieuw een zoete verleiding

“Zoete van Florence”, “Zoete Bologneser”, “Zefa Fino”, “Solaris”, “Perfektion”, “Romanesco”. Tot de verbeelding sprekende namen van rassen van de knolvenkel. Ooit had ik venkelzaadjes uit ‘de winkel van Jaap’ gekocht. Ze zagen er zo mooi uit dat ik zo’n vermoeden had dat ze kiemkrachtig waren. En dat waren ze ook… ware het niet dat ik toen niet het verschil kende van venkel mèt en venkel zónder knol. Of beter gezegd ‘bol’, want het is geen wortel, maar het zijn de verdikte bladstengels die we als groente eten. Toen het tijd was voor de oogst, kwam er maar geen knol tevoorschijn.

Foeniculum vulgare Miller_O.W. Thomé_1885
Foeniculum vulgare var. vulgare Miller_O.W. Thomé_1885

Ik bleek met de variant van doen te hebben die enkel dunne stelen en zoete zaadjes vormt. Hoewel ik de zaadjes destijds ‘als’ thee had gekocht, wist ik niet dat het om verschillende soorten ging. Na behoorlijk wat onderzoek blijkt dat er min of meer drie varianten bestaan. Vandaag ga ik voor het goede doel met wat Latijnse namen strooien, mocht je namelijk venkelknóllen willen zaaien. Venkel heet in het algemeen Foeniculum vulgare (in 1768 zo genoemd door de plantkundige Philip Miller). De variant ‘dulce’ geeft venkelblád, ook wel zoete venkel, roomse venkel of tuinvenkel genoemd. De bittere of wilde venkel is de variant ‘vulgare’ (vert. gewoon of vulgair) Dus Foelicum vulgare var. vulgare… met alleen blád en zaden, die zoals de naam aangeeft ietwat bitter zijn. Wat je moet zaaien voor een knol is de variant ‘Azoricum’ (van de Azoren, Portugal). Ik heb er ooit over gedacht om mijn blog de Culinaire Botanica te noemen. Gelukkig heb ik dat niet gedaan, want ik heb ontzettend veel moeite moeten doen om bovenstaande namen uit elkaar te rafelen. Misschien lees je dat hier nu niet uit, maar ik had die blognaam niet in de verste verte waar kunnen maken!

Foeniculum Vulgare var. Azoricum_A.S._2015
Foeniculum Vulgare var. Azoricum_A.S._2015

(2 pers.) 1 venkelknol, 250 g kerstomaatjes, 1 teentje knoflook, afgeriste blaadjes van paar takjes verse tijm, 1 tl Churna*, 1 el olijfolie, 20 g roomboter, 100 ml witte wijn, zout en versgemalen zwarte peper

Verwarm de oven voor op 220ºC. Haal de harde binnenkant van de knol weg, hou groene, jonge pluimpjes apart en snij de rest in stukjes. Kook de venkel 8 minuten. Kerf intussen de kerstomaatjes in, zodat je ze straks in het kookvocht van de venkel kunt dopen (± 2 min.) om de velletjes te verwijderen. Het verwijderen van de velletjes kost wat tijd, maar is absoluut de moeite waard! Doe de gekookte venkel in de schaal, samen met de tomaatjes en de pluimpjes. Roer de tijm, olijfolie, geraspte of geperste knoflook, Churna* en wat extra zout en versgemalen peper door de wijn. Giet dit mengsel over de venkel en tomaat. Verdeel er wat boter in kleine klontjes over. Zo’n 25 minuten in de oven laten garen. In het kookvocht van de venkel kun je ook nog iets kruimige aardappels koken. Die zijn er namelijk heerlijk bij!

F ~ Fennel, another sweet temptation
Preheat the oven to 220ºC. Remove the hard interior of 1 bub fennel. Keep the green, young tufts apart and cut the rest into pieces. Cook the fennel 8 minutes. In the meantime slice a shallow X into the bottom of 250 g cherrytomatoes (opposite the stem side), using a sharp knife. When the fennel is done, remove it with a skimmer. Now you can gently put the tomatoes into the broth that is left for about 1 min. When the tomatoes are cooled down you van peel of the skin. Removing the skins takes some time, but is definitely worth it! Put the cooked fennel into a bowl, along with the tomatoes and the tufts. Stir destemmed leaves of few sprigs of fresh thyme, 1 tbsp olive oil, 1 grated or crushed clove of garlic, 1 tsp Churna* and some extra salt and freshly ground pepper with 100 ml white wine. Pour this mixture over the fennel and tomato. Spread some butter in small lumps over it. Heat for about 25 minutes in the oven. In the broth that is left, you can also cook some floury potatoes. They are delicious with this meal!

T ~ Tomaat in een omelet met basilicum

Tomaten zijn niet voor niets één van de meest populaire groenten om mee te koken. Wat mij betreft niet zozeer in de hoofdrol, maar wel om eindeloos mee te combineren. Ze maken je gerechten heerlijk smeuïg en zoet. Ze voegen letterlijk en figuurlijk kleur toe aan je gerechten. Oorspronkelijk waren ze goudgeel, waar de naam pomo d’oro (‘gouden appel’) vandaan komt. Blijkbaar waren we daar als consument niet helemaal tevreden over, want door veredeling kennen we tegenwoordig vooral de rode tomaat. Afgelopen zomer was ik bij een biologisch teler die zijn goudgele – verrukkelijk zoete – romatomaatjes zelfs moest gaan composteren… hij vond er geen afnemers voor. De consument koopt ze blijkbaar ècht niet. Ik vond het oprecht jammer voor de teler. Dat neemt niet weg dat ik me de prachtige Italiaans klassieke combinatie met mozzarella en basilicum niet zonder de rode variant voor kan stellen. Of zouden de italianen in de tijd vóór de veredeling nog een groen-wit-gele vlag gekend hebben?

(2 pers.) 250g kerstomaten, 4 eieren, handvol verse basilicumblaadjes, 2 tl Churna*, 1 el grove mosterd, 50 g zachte geitenkaas, 1 el ghee of extra vergine olijfolie, zout , versgemalen zwarte peper

Solanum lycopersicum_Kiefsling_1908
Solanum lycopersicum_Kiefsling_1908

Klop de eieren met mosterd, Churna*, zout en peper in een kom. Voeg hieraan de grofgehakte basilicumblaadjes toe en hou enkele mooie blaadjes apart voor de garnering. Halveer de tomaten. Verhit de ghee in een grote koekenpan en bak de tomaten zachtjes voor een minuut. Giet het eimengsel erover en laat met de deksel op de pan in ongeveer 10 minuten stollen. Kruimel de geitenkaas erover. Eventueel kun je het vuur al uitzetten, waarbij de kaas in de afgedekte pan in zo’n 30 seconden zal smelten. Strooi de verse basilicumblaadjes er over bij het serveren. Heerlijk met wat rucolasla en (Italiaans) boerenbrood.

T ~ Tomato and basil omelette
(Serves 2) Beat 4 eggs with 1 tbsp coarse mustard, 2 tsp Churna* *, salt and pepper in a bowl. Add a handfull coarsely chopped basil leaves and keep some nice leaves for garnish. Cut 250 g cherrytomatoes in halves. Heat 1 tbsp ghee or extra virgin olive oil in a large skillet and fry the tomatoes gently for a minute. Add the egg mixture and cook with a lid for about 10 minutes. Crumble 50 g goat cheese over it. Possibly you can already turn off the heat, the cheese will melt in the covered pan in about 30 seconds. Sprinkle fresh basil leaves when serving. Delicious with some rocket salad and (Italian) country bread.